13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/paJcamyarthe-taH: Difference between revisions
13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/paJcamyarthe-taH
Content deleted Content added
Anjali2023 (talk | contribs) No edit summary |
No edit summary |
||
Line 1: | Line 1: | ||
{{DISPLAYTITLE:पञ्चम्यर्थे तः}} |
{{DISPLAYTITLE:पञ्चम्यर्थे तः}} |
||
[[File:Home 13-2023.png|48x48px|thumb|'''[[13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons-2023|Home]]''']] |
|||
== <big>पञ्चम्यर्थे तः</big> == |
== <big>पञ्चम्यर्थे तः</big> == |
||
=== <big>पञ्चम्यर्थे तः इति प्रयोगः सरलः। तः इति अव्ययपदम्। अतः सर्वेषु लिङ्गेषु तस्य रूपं समानम् ।</big> === |
=== <big>पञ्चम्यर्थे तः इति प्रयोगः सरलः। तः इति अव्ययपदम्। अतः सर्वेषु लिङ्गेषु तस्य रूपं समानम् ।</big> === |
||
⚫ | |||
==== '''<big>एतयोः अर्थभेदः नास्ति।</big>''' ==== |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
|<big>विद्यलयात्</big> |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
|= |
|||
|<big>'''ग्रन्थतः '''</big> |
|||
|- |
|||
|<big>ग्रुहात्</big> |
|||
|= |
|||
⚫ | |||
|- |
|||
|<big>शालायाः</big> |
|||
|= |
|||
|<big>'''शालातः'''</big> |
|||
|- |
|||
|<big>नद्याः</big> |
|||
|= |
|||
⚫ | |||
|- |
|||
|<big>बालकस्य</big> |
|||
|= |
|||
⚫ | |||
|} |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
<big>'''कोष्ठके दत्तानि बाक्यानि पठतु अवगच्छतु च ।'''</big> |
|||
<big>एतयोः अर्थभेदः नास्ति। अस्य अवगमनार्थम् एतत् पठत अवगच्छत च।</big> |
|||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
|+ |
|+ |
||
! <big> </big> |
|||
! |
|||
|- |
|- |
||
|<big>गङ्गा हिमालयतः प्रवहति।</big> |
|<big>गङ्गा हिमालयतः प्रवहति।</big> |
||
Line 48: | Line 81: | ||
|} |
|} |
||
=== <big> अभ्यासः - उचितपदानि चित्वा कस्मात् किम् आगतः इति लिखतु</big> === |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
|<big> |
|<big>ग्रन्थालयतः</big> |
||
|<big>औष्ण्यम्</big> |
|<big>औष्ण्यम्</big> |
||
|- |
|- |
||
|<big> |
|<big>दूरवाणीतः</big> |
||
|<big>गन्धः</big> |
|<big>गन्धः</big> |
||
|- |
|- |
||
Line 79: | Line 108: | ||
|- |
|- |
||
|<big>क्षीरकेन्द्रतः</big> |
|<big>क्षीरकेन्द्रतः</big> |
||
|<big> |
|<big>औषधम्</big> |
||
|- |
|- |
||
|<big>सरोवरतः</big> |
|<big>सरोवरतः</big> |
||
|<big> |
|<big>शैत्यम्</big> |
||
|- |
|- |
||
|<big> |
|<big>वित्तकोशतः</big> |
||
|<big> |
|<big>अङ्कुरः</big> |
||
|- |
|- |
||
|<big>मेघतः</big> |
|<big>मेघतः</big> |
||
|<big>धनम्</big> |
|<big>धनम्</big> |
||
|} |
|} |
||
<big> </big> |
<big> </big> |
||
=== <big> |
==== <big>अभ्यासः</big> ==== |
||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
<big> </big> |
|||
⚫ | |||
|<big>ग्रुहम</big> |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
|<big>शालतः</big> |
|||
⚫ | |||
|<big>नदी</big> |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
|<big>बाल</big> |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
<big>1.क्षीरकेन्द्रम्, हिमालयम्, वाराणासि |
<big>1.क्षीरकेन्द्रम्, हिमालयम्, वाराणासि, क्रीडाङ्गणम्, नदी, नगरम्, छुरिका, आपणम्, पाकशाला, कार्यालयम् ग्रामः, गोशाला, मुखं, यानम्, पाञ्चालिका, वृक्षः, ग्रन्थालयः, शाखा, बाष्पस्थाली।</big> |
||
<big><br /> |
<big><br /> |
||
Line 130: | Line 137: | ||
|- |
|- |
||
|<big> २</big> |
|<big> २</big> |
||
|<big> |
|<big>भवती कुतः क्षीरम् क्रीणाति? </big> |
||
| |
| |
||
|- |
|- |
||
Line 184: | Line 191: | ||
|<big>रेल्यानम् कुतः आगच्छति?</big> |
|<big>रेल्यानम् कुतः आगच्छति?</big> |
||
| |
| |
||
|- |
|||
| colspan="3" |<big>'''*उत्तराणि अधोभागे दत्तानि।'''</big> |
|||
|} |
|} |
||
<big><br /> |
<big><br /></big> |
||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
<big>उदाहरणम्</big> |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
<big>३. युवकाः----- (यानम्) कूर्दन्ति।</big> |
<big>३. युवकाः----- (यानम्) कूर्दन्ति।</big> |
||
<big>४. नदी ------ ( |
<big>४. नदी ------ (गिरिः) प्रवहति।</big> |
||
<big>५. दध्यन्नं ----- ( |
<big>५. दध्यन्नं ----- (मार्जारः) रक्षतु।</big> |
||
<big>६. नवनीतं -----( |
<big>६. नवनीतं -----(दधिः) प्राप्नोति।</big> |
||
<big>७. वयं -----(समुद्रतीरम्) |
<big>७. वयं -----(समुद्रतीरम्) शङ्खम् आनयामः ।</big> |
||
<big>८. सर्वकार:-----( |
<big>८. सर्वकार:-----(भूकम्पः) जनान् रक्षति ।</big> |
||
<big>९. मणिः --------(माला) पतति ।</big> |
<big>९. मणिः --------(माला) पतति ।</big> |
||
Line 211: | Line 222: | ||
<big>११. गायकः -----(सभा) बहिरागच्छति ।</big> |
<big>११. गायकः -----(सभा) बहिरागच्छति ।</big> |
||
<big>१२. सा ---------(विदशराज्यम्) |
<big>१२. सा ---------(विदशराज्यम्) अत्र आगता ।</big> |
||
<big>१३. अन्नं-------- (स्थालिका) पतति ।</big> |
<big>१३. अन्नं-------- (स्थालिका) पतति ।</big> |
||
<big>१४. शब्दः ------(घण्टा) भवति ।</big> |
|||
<big>१४. शब्दः ------(घण्टा) भवति ।</big> |
<big>१४. शब्दः ------(घण्टा) भवति ।</big> |
||
Line 221: | Line 230: | ||
<big>१५. नूपुरं -------(पादः) पतति। </big> |
<big>१५. नूपुरं -------(पादः) पतति। </big> |
||
<big>१६. धूमः ------(यानम्) |
<big>१६. धूमः ------(यानम्) आगच्छति।</big> |
||
<big>१७. कृषकः -----(अजाः) कृषिभूमिं रक्षति ।</big> |
<big>१७. कृषकः -----(अजाः) कृषिभूमिं रक्षति ।</big> |
||
Line 231: | Line 240: | ||
<big>२०.सा ---------(कपाटिका) पुस्तकानि स्वीकरोति।</big> |
<big>२०.सा ---------(कपाटिका) पुस्तकानि स्वीकरोति।</big> |
||
<big>२१.ध्वनिः ------( |
<big>२१.ध्वनिः ------(आकाशवाणी) भवति।</big> |
||
<big>२२.बालकः ---- (वर्गः) बहिः तिष्ठति।</big> |
<big>२२.बालकः ---- (वर्गः) बहिः तिष्ठति।</big> |
||
Line 237: | Line 246: | ||
<big>२३.शिशुः -----(शय्या) न उत्तिष्ठति।</big> |
<big>२३.शिशुः -----(शय्या) न उत्तिष्ठति।</big> |
||
<big>२४.----- ( |
<big>२४.----- (वातनियन्त्रकः) शैत्यम् आगच्छति।</big> |
||
<big>२५.स: ---- ( |
<big>२५.स: ---- (विदेशः) आगन्तुम् इच्छति।</big> |
||
<big>२६. अम्बा---( |
<big>२६. अम्बा---(गृहम्) भोजनम् आनयति।</big> |
||
<big>२७. माला-----( |
<big>२७. माला-----(नीलगिरी) प्रयाणम् करोति।</big> |
||
<big>२८. मोनिषा |
<big>२८. मोनिषा पुस्तकानि ----(विदेशः) आनयति।</big> |
||
<big>२९. मातुलः वस्त्राणि ----( |
<big>२९. मातुलः वस्त्राणि ----(आपणः) क्रीतवान्।</big> |
||
<big>३०. |
<big>३०. निर्झरः -----(पर्वतः) प्रवहति।</big> |
||
<big><br /> |
<big><br /> |
||
उत्तराणि- १. पाकशालातः, २.क्षीरकेन्द्रतः, ३. बाष्पस्थालीतः,४. यानतः, ५. ग्रन्धालयतः,६. गोशालातः, </big> |
<nowiki>*</nowiki>'''उत्तराणि'''- १. पाकशालातः, २. क्षीरकेन्द्रतः, ३. बाष्पस्थालीतः, ४. यानतः, ५. ग्रन्धालयतः, ६. गोशालातः, </big> |
||
<big> ७. छुरिकातः ८.आपणतः, ९. नगरतः, १०. वृक्षतः, ११. क्रीडाङ्गणतः, १२.नदीतः, १३.शाखातः,</big> |
<big> ७. छुरिकातः ८.आपणतः, ९. नगरतः, १०. वृक्षतः, ११. क्रीडाङ्गणतः, १२. नदीतः, १३.शाखातः,</big> |
||
<big> १४. मुखतः,१५. वाराणसितः।</big> |
<big> १४. मुखतः, १५. वाराणसितः।</big> |