13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/esha-saH-sA-tat: Difference between revisions
No edit summary |
No edit summary |
||
(38 intermediate revisions by 3 users not shown) | |||
Line 1: | Line 1: | ||
= <big>'''एषः / सः, एषा / सा, एतत् / तत्'''</big> = |
|||
{{DISPLAYTITLE:Introductory-Sanskrit-lessons-2023/esha-saH-sA-tat}} |
|||
{{DISPLAYTITLE:४. एषः - सः - सा - तत् }} |
|||
[[File:Home 13-2023.png|48x48px|thumb|'''[[13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons-2023|Home]]''']] |
[[File:Home 13-2023.png|48x48px|thumb|'''[[13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons-2023|Home]]''']] |
||
===<big>(2A) एतत् / तत् [ समीपस्थस्य बोधनाय - एतत्; दूरस्य तु तत् इति नपुंसकलिंगे प्रयोगः]</big>=== |
|||
===<big>'''एतत् / तत् इति नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः'''</big>=== |
|||
==== <big>'''समीपस्थस्य बोधनाय - एतत् / दूरस्य बोधनाय तत् इत्यनयोः प्रयोगः करणीयः। अधोभागे दत्तानि उदाहरणानि पश्यतु।'''</big> ==== |
|||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
|+ |
|+ |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|<big>'''''एतत्'''''</big> |
|<big>'''''एतत्'''''</big> '''''<small>(समीपस्थस्य बोधनाय)</small>''''' |
||
|<big>'''''तत्'''''</big> |
|<big>'''''तत्'''''</big> '''''<small>(दूरस्य बोधनाय)</small>''''' |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|170x170px]] |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!'''<big>भवनम्</big>''' |
|||
|} |
|||
[[File:Bhavana new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Bhavana new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>'''''एतत्''<nowiki> भवनम् |</nowiki>'''</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|170x170px]] |
||
|[[File:Mandiram_new.jpeg|center|frameless]] |
|||
|- |
|||
|<big>'''एतत् भवनम् ।'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|<big>'''तत् मन्दिरम्'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!'''<big>मन्दिरम्</big>''' |
|||
|} |
|||
[[File:Mandiram new.jpeg|frameless]] |
|||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>'''''तत्''<nowiki> मन्दिरम् |</nowiki>'''</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!वातायनम् |
|||
|} |
|||
[[File:Vātāyanam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Vātāyanam new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!एतत् वातायनम् |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|frameless|170x170px|left]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!सोपानम् |
|||
|} |
|||
[[File:Sopānam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Sopānam new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एतत् वातायनम्'''</big> |
|||
!तत् सोपानम् |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''तत् सोपानम्'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!'''कमलम्''' |
|||
|} |
|||
[[File:Kamalam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Kamalam new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!एतत् कमलम् |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|frameless|170x170px|left]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
! चम्पकम् |
|||
|} |
|||
[[File:Campakam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Campakam new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एतत् कमलम्'''</big> |
|||
!तत् चम्पकम् |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''तत् चम्पकम्'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!छत्रम् |
|||
|} |
|||
[[File:Chatram new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Chatram new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!एतत् छात्रम् |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!पर्णम् |
|||
|} |
|||
[[File:Parṇam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Parṇam new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एतत् छात्रम्'''</big> |
|||
!तत् पर्णम् |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''तत् पर्णम्'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!क्रीडनकम् |
|||
|} |
|||
[[File:Krīḍanakam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Krīḍanakam new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!एतत् क्रीडनकम् |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!पुस्तकम् |
|||
|} |
|||
[[File:Pustakam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Pustakam new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एतत् क्रीडनकम्</big> |
|||
!तत् पुस्तकम् |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''तत् पुस्तकम्'''</big> |
|||
|- |
|||
! |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
! { | |
! { | |
||
{| class="wikitable" |
|||
!नेत्रम् |
|||
|} |
|||
[[File:Netram new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Netram new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!एतत् नेत्रम् |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!उपनेत्रम् |
|||
|} |
|||
[[File:Upanetram new.jpg|center|frameless]] |
[[File:Upanetram new.jpg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एतत् नेत्रम्</big> |
|||
!तत् उपनेत्रम् |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''तत् उपनेत्रम्'''</big> |
|||
|- |
|- |
||
! |
! |
||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
| |
|||
!दुग्धम् |
|||
| |
| |
||
|- |
|||
[[File:Dugdham new.jpeg|center|frameless]] |
|||
! |
|||
{| class="wikitable" |
|||
[[File:Dugdham new.jpeg|frameless|left|160x160px]] |
|||
!एतत् दुग्धम् |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
|||
[[File:Jalam new.jpeg|frameless|left|160x160px]] |
|||
|- |
|||
!<big>एतत् दुग्धम्</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|<big>'''तत् जलम्'''</big> |
|||
|- |
|||
! |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!जलम् |
|||
|} |
|||
[[File:Jalam new.jpeg|center|frameless]] |
|||
{| class="wikitable" |
|||
!तत् जलम् |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
! |
! |
||
{| class="wikitable" |
|||
!विमानम् |
|||
|} |
|||
[[File:Vimanam new.jpg|center|frameless]] |
[[File:Vimanam new.jpg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!एतत् विमानम् |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!रेलयानम् |
|||
|} |
|||
[[File:Relayanam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Relayanam new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एतत् विमानम्</big> |
|||
!तत् रेलयानम् |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''तत् रेलयानम्'''</big> |
|||
|- |
|- |
||
! |
! |
||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
| |
|||
!फलम् |
|||
| |
| |
||
|- |
|||
[[File:Phalam new.jpeg|center|frameless]] |
|||
! |
|||
{| class="wikitable" |
|||
[[File:Phalam new.jpeg|frameless|left|160x160px]] |
|||
!एतत् फलम् |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|frameless|170x170px|left]] |
||
| |
|||
[[File:Puspam new.jpg|frameless|left|160x160px]] |
|||
|- |
|||
!<big>'''एतत् फलम्'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|<big>'''तत् पुष्पम्'''</big> |
|||
|- |
|||
! |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!पुष्पम् |
|||
|} |
|||
[[File:Puspam new.jpg|center|frameless]] |
|||
{| class="wikitable" |
|||
!तत् पुष्पम् |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
! |
! |
||
{| class="wikitable" |
|||
!उद्यानम् |
|||
|} |
|||
[[File:Udyanam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Udyanam new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!एतत् उद्यानम् |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|frameless|170x170px|left]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!सस्यम् |
|||
|} |
|||
[[File:Sasyam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Sasyam new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एतत् उद्यानम्।</big> |
|||
!तत् सस्यम् |
|||
| |
|||
| |
|||
|<big>'''तत् सस्यम्।'''</big> |
|||
|} |
|} |
||
|} |
|||
===<big>(2B) एषः / सः [समीपस्थस्य बोधनाय - एषः; दूरस्य तु सः इति '''पुंल्लिंगे''' प्रयोगः]</big>=== |
|||
===<big>'''एषः - सः इति पुंलिङ्ग-प्रयोगः'''</big>=== |
|||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|<big>'''एषः'''</big> |
|<big>'''एषः'''</big>'''''<small>(समीपस्थस्य बोधनाय)</small>''''' |
||
|<big>'''सः'''</big> |
|<big>'''सः'''</big>'''''<small>(दूरस्य बोधनाय)</small>''''' |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|frameless|170x170px|left]] |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>नर्तकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Nartakaḥ 2.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Nartakaḥ 2.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः नर्तकः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|frameless|170x170px|left]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>गायकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Gāyakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Gāyakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सः गायकः</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|'''<big>एष नर्तकः</big>''' |
|||
| |
| |
||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|'''<big>सः गायकः</big>''' |
|||
| |
|- |
||
| |
|||
[[File:Cālakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
|||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
| |
|||
!<big>एषः चालकः</big> |
|||
| |
| |
||
|- |
|||
|[[File:Cālakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>पत्रवाहकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Patravāhakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Patravāhakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषः चालकः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''सः पत्रवाहकः'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सौचिकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Saucikaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Saucikaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः सौचिकः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>कुम्भकारः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Kumbhakāraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Kumbhakāraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषः सौचिकः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''सः कुम्भकारः'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>बालकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Bālakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Bālakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः बालकः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>वृद्धः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Vṛddhaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Vṛddhaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषः बालकः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''सः वृद्धः'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>वानरः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Vānaraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Vānaraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः वानरः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|189x189px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
! <big>गजः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Gajaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Gajaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषः वानरः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''सः गजः'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>हरिणः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Hariṇaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Hariṇaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः हरिणः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>भल्लूकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Bhallūkaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Bhallūkaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषः हरिणः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''सः भल्लूकः'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>मयूरः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Mayūraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Mayūraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः मयूरः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>शुकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Śukaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Śukaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषः मयूरः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''सः शुकः'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>भिक्षुकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Bhikṣukaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Bhikṣukaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः भिक्षुकः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>नृपः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Nṛpaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Nṛpaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषः भिक्षुकः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''सः नृपः'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>छात्रः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Chātraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Chātraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः छात्रः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>अध्यापकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Adhyāpakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Adhyāpakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषः छात्रः'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|<big>'''सः अध्यापकः'''</big> |
|||
|} |
|} |
||
|} |
|||
===(2C) एषा / सा [समीपस्थस्य बोधनाय - एषा ; दूरस्य तु सा इति प्रयोगः]=== |
|||
===<big>'''एषा, सा इति स्त्रीलिङ्ग-प्रयोगाः'''</big>=== |
|||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|<big>एषा</big> |
|<big>'''एषा'''</big>'''''(समीपस्थस्य बोधनाय)''''' |
||
|<big>सा</big> |
|<big>'''सा'''</big>'''''(दूरस्य बोधनाय)''''' |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
| |
|||
!<big>वैद्या</big> |
|||
| |
| |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
| |
|||
!<big>एषा वैद्या</big> |
|||
[[File:Vaidyā.jpg|center|frameless]] |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>शिक्षिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Śikṣikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Śikṣikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषा वैद्या'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''सा शिक्षिका'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>मक्षिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Makṣikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Makṣikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषा मक्षिका</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>पिपीलिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Pipīlikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Pipīlikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा पिपीलिका</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|'''<big>एषा मक्षिका</big>''' |
|||
| |
|||
| |
| |
||
|'''<big>सा पिपीलिका</big>''' |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|- |
|||
!<big>लेखिका</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
| |
|||
!<big>एषा लेखिका</big> |
|||
| |
| |
||
|- |
|||
| |
|||
[[File:Lekhikā new.jpeg|center|frameless]] |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>द्विचक्रिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Dvicakrikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Dvicakrikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा द्विचक्रिका</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषा लेखिका'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''सा द्विचक्रिका'''</big> |
|||
!<big>बालिका</big> |
|||
| |
|- |
||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
| |
|||
!<big>एषा बालिका</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|- |
|||
| |
|||
[[File:Chātrā new.jpeg|center|thumb]] |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>वृद्धा</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Vṛddhā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Vṛddhā new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषा बालिका'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''सा वृद्धा'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>माला</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Mālā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Mālā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषा माला</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>शाटिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Śāṭikā new.jpeg|center|thumb]] |
[[File:Śāṭikā new.jpeg|center|thumb]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषा माला'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''सा शाटिका'''</big> |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>लता</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Lāta new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Lāta new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा लता</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>कलिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Kalikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Kalikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''सा लता'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''सा कलिका'''</big> |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>पत्रिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Patrikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Patrikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषा पत्रिका</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>पुस्तिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Pustakam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Pustakam new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा पुस्तिका</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषा पत्रिका'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''सा पुस्तिका'''</big> |
|||
| |
|- |
||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
[[File:Pāṭhaśālā.jpg|center|frameless]] |
|||
!<big>एषा पाठशाला</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>गोशाला</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Gośālā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Gośālā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
! <big>सा गोशाला</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषा पाठशाला'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''सा गोशाला'''</big> |
|||
| |
|- |
||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
[[File:Sarasvatī1.jpg|left|frameless|200x200px]] |
|||
!<big>एषा सरस्वती</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Pārvatī1.jpg|left|frameless|200x200px]] |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|- |
|||
!<big>पार्वती</big> |
|||
|<big>'''एषा सरस्वती'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|<big>'''सा पार्वती'''</big> |
|||
|} |
|} |
||
===<big>'''कः ? , का ? , किम् ?'''</big>=== |
|||
<big>'''एते प्रश्नवाचकाः''' </big> |
|||
<big>'''कोष्ठके दत्तानि पदानि पठतु स्मरतु च'''</big> |
|||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
|<big>'''प्रश्नः'''</big> |
|||
|<big>'''लिङ्गम्'''</big> |
|||
|} |
|||
|} |
|||
===<big>(2D) एते प्रश्नवाचकाः </big>=== |
|||
===<big>कः ? का ? किम् ?</big>=== |
|||
<big>सम्यक् स्मरन्तु—</big> |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''प्रश्नः'''</big> |
|||
|<big>'''लिंङ्गम्'''</big> |
|||
|<big>'''उत्तरम्'''</big> |
|<big>'''उत्तरम्'''</big> |
||
|- |
|- |
||
|<big>एषः / सः -कः ?</big> |
|<big>एषः / सः -कः ?</big> |
||
|<big> |
|<big>पुंलिङ्गम्</big> |
||
|<big>एषः नर्तकः / सः गायकः</big> |
|<big>एषः नर्तकः / सः गायकः</big> |
||
|- |
|- |
||
|<big>एषा / सा - का ?</big> |
|<big>एषा / सा - का ?</big> |
||
|<big> |
|<big>स्त्रीलिङ्गम्</big> |
||
|<big>एषा वैद्या / सा शिक्षिका</big> |
|<big>एषा वैद्या / सा शिक्षिका</big> |
||
|- |
|- |
||
|<big>एतत् / तत् - किम् ?</big> |
|<big>एतत् / तत् - किम् ?</big> |
||
|<big> |
|<big>नपुंसकलिङ्गम्</big> |
||
|<big>एतत् भवनम् / तत् मन्दिरम्</big> |
|<big>एतत् भवनम् / तत् मन्दिरम्</big> |
||
|} |
|} |
||
Line 573: | Line 517: | ||
|<big>'''एषः'''</big> |
|<big>'''एषः'''</big> |
||
|<big>'''सः'''</big> |
|<big>'''सः'''</big> |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>नर्तकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Nartakaḥ 2.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Nartakaḥ 2.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः कः?</big> <big>एषः नर्तकः ।</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>गायकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Gāyakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Gāyakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सः कः?</big> <big>सः गायकः ।</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|||
|'''<big>एषः कः?</big> <big>एषः नर्तकः ।</big>''' |
|||
| |
|||
| |
|||
|'''<big>सः कः?</big> <big>सः गायकः ।</big>''' |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|<big>एषा</big> |
|<big>'''एषा'''</big> |
||
|<big>सा</big> |
|<big>'''सा'''</big> |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
|- |
|- |
||
| |
|||
|<big>एषा का?</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
<big>एषा वैद्या ।</big> |
|||
| |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|||
|[[File:Vaidyā.jpg|center|frameless]] |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
|||
[[File:Śikṣikā new.jpeg|center|frameless]] |
|||
|- |
|||
|<big>'''एषा वैद्या ।'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|<big>'''सा शिक्षिका।'''</big> |
|||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>शिक्षिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Śikṣikā new.jpeg|center|frameless]]<big>सा का?</big> |
|||
<big>सा शिक्षिका।</big> |
|||
|- |
|- |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|<big>एतत्</big> |
|<big>'''एतत्'''</big> |
||
|<big>तत्</big> |
|<big>'''तत्'''</big> |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>भवनम्</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Bhavana new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Bhavana new.jpeg|center|frameless]] |
||
<big>एतत् किम् ?</big> |
<big>'''एतत् किम् ?'''</big> |
||
<big>एतत् भवनम्।</big> |
<big>'''एतत् भवनम्।'''</big> |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|189x189px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Mandiram new.jpeg|center|frameless]]<big>'''तत् किम् ?'''</big> |
|||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>मन्दिरम्</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Mandiram new.jpeg|center|frameless]]<big>तत् किम् ?</big> |
|||
<big>तत् मन्दिरम्।</big> |
<big>'''तत् मन्दिरम्।'''</big> |
||
|} |
|} |
||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
| |
| |
||
|<big>'''एषः/सः /'''</big><big>'''एषा/सा /'''</big> |
|<big>'''एषः/सः /'''</big> <big>'''एषा/सा /'''</big> |
||
<big>'''एतत्/तत्'''</big> |
<big>'''एतत्/तत्'''</big> |
||
Line 656: | Line 615: | ||
|<big>एषः कः ?</big> |
|<big>एषः कः ?</big> |
||
|<big>एषः चालकः ।</big> |
|<big>एषः चालकः ।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 662: | Line 627: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Rajakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Rajakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|alt=arm pointing left|center|frameless|150x150px|[[:File:Tat full arm 2.jpg|Tat full arm 2.jpg]]]] |
||
|<big>कः ?</big> |
|<big>कः ?</big> |
||
|<big>सः कः ?</big> |
|<big>सः कः ?</big> |
||
|<big>सः रजकः।</big> |
|<big>सः रजकः।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 672: | Line 643: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Takṣakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Takṣakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|<big>कः ?</big> |
|<big>कः ?</big> |
||
|<big>एषः कः ?</big> |
|<big>एषः कः ?</big> |
||
Line 678: | Line 649: | ||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|||
|[[File:Sainikaḥ.jpeg|left|frameless|200x200px]] |
|||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
!<big>सैनिकः</big> |
!<big>सैनिकः</big> |
||
|} |
|} |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>कः ?</big> |
|<big>कः ?</big> |
||
|<big>सः कः ?</big> |
|<big>सः कः ?</big> |
||
|<big>सः सैनिकः ।</big> |
|<big>सः सैनिकः ।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 695: | Line 678: | ||
|<big>एषः कः ?</big> |
|<big>एषः कः ?</big> |
||
|<big>एषः विदूषकः ।</big> |
|<big>एषः विदूषकः ।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 700: | Line 689: | ||
!<big>न्यायाधीशः</big> |
!<big>न्यायाधीशः</big> |
||
|} |
|} |
||
[[File:Nyāyādhīśaḥ.jpg|center|frameless]] |
|||
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
|||
|<big>कः ?</big> |
|<big>कः ?</big> |
||
|<big>सः कः ?</big> |
|<big>सः कः ?</big> |
||
|<big>सः न्यायाधीशः ।</big> |
|<big>सः न्यायाधीशः ।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 716: | Line 712: | ||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|||
|[[File:Dhīvaraḥ new.jpeg|left|frameless|200x200px]] |
|||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
!<big>धीवरः</big> |
!<big>धीवरः</big> |
||
|} |
|} |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>कः ?</big> |
|<big>कः ?</big> |
||
|<big>सः कः ?</big> |
|<big>सः कः ?</big> |
||
|<big>सः धीवरः ।</big> |
|<big>सः धीवरः ।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 733: | Line 741: | ||
|<big>एषः कः ?</big> |
|<big>एषः कः ?</big> |
||
|<big>एषः गोपालकः ।</big> |
|<big>एषः गोपालकः ।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 739: | Line 753: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Hastipakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Hastipakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>कः ?</big> |
|<big>कः ?</big> |
||
|<big>सः कः ?</big> |
|<big>सः कः ?</big> |
||
|<big>सः हस्तिपकः ।</big> |
|<big>सः हस्तिपकः ।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 765: | Line 785: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Paricārikā.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Paricārikā.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>का ?</big> |
|<big>का ?</big> |
||
|<big>सा का?</big> |
|<big>सा का?</big> |
||
|<big>सा परिचारिका।</big> |
|<big>सा परिचारिका।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 779: | Line 805: | ||
|<big>एषा का ?</big> |
|<big>एषा का ?</big> |
||
|<big>एषा तुला।</big> |
|<big>एषा तुला।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 785: | Line 817: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Chātrā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Chātrā new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>का ?</big> |
|<big>का ?</big> |
||
|<big>सा का?</big> |
|<big>सा का?</big> |
||
|<big>सा छात्रा।</big> |
|<big>सा छात्रा।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 799: | Line 837: | ||
|<big>एषा का ?</big> |
|<big>एषा का ?</big> |
||
|<big>एषा नदी।</big> |
|<big>एषा नदी।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 805: | Line 849: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Samadarvī new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Samadarvī new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>का ?</big> |
|<big>का ?</big> |
||
|<big>सा का?</big> |
|<big>सा का?</big> |
||
|<big>सा समदर्वी।</big> |
|<big>सा समदर्वी।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 831: | Line 882: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Dvicakrikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Dvicakrikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>का ?</big> |
|<big>का ?</big> |
||
|<big>सा का?</big> |
|<big>सा का?</big> |
||
|<big>सा |
|<big>सा द्विचक्रिका।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 841: | Line 898: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Kartarī new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Kartarī new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|<big>का ?</big> |
|<big>का ?</big> |
||
|<big>एषा का ?</big> |
|<big>एषा का ?</big> |
||
|<big>एषा कर्तरी।</big> |
|<big>एषा कर्तरी।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 851: | Line 914: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Churikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Churikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>का ?</big> |
|<big>का ?</big> |
||
|<big>सा का?</big> |
|<big>सा का?</big> |
||
|<big>सा छुरिका।</big> |
|<big>सा छुरिका।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 865: | Line 934: | ||
|<big>एतत् किम् ?</big> |
|<big>एतत् किम् ?</big> |
||
|<big>एतत् नेत्रम् ।</big> |
|<big>एतत् नेत्रम् ।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 871: | Line 946: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Upanetram new.jpg|center|frameless]] |
[[File:Upanetram new.jpg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
|<big>किम् ?</big> |
||
|<big>तत् किम्?</big> |
|<big>तत् किम्?</big> |
||
|<big>तत् उपनेत्रम् ।</big> |
|<big>तत् उपनेत्रम् ।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 885: | Line 966: | ||
|<big>एतत् किम् ?</big> |
|<big>एतत् किम् ?</big> |
||
|<big>एतत् पर्णम्।</big> |
|<big>एतत् पर्णम्।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 895: | Line 982: | ||
|<big>एतत् किम् ?</big> |
|<big>एतत् किम् ?</big> |
||
|<big>एतत् पुष्पम्।</big> |
|<big>एतत् पुष्पम्।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 901: | Line 994: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Gṛham new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Gṛham new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>किम् ?</big> |
|<big>किम् ?</big> |
||
|<big>तत् किम्?</big> |
|<big>तत् किम्?</big> |
||
|<big>तत् गृहम्।</big> |
|<big>तत् गृहम्।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 915: | Line 1,014: | ||
|<big>एतत् किम् ?</big> |
|<big>एतत् किम् ?</big> |
||
|<big>एतत् विमानम्।</big> |
|<big>एतत् विमानम्।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 921: | Line 1,026: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Lokayanam.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Lokayanam.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>किम् ?</big> |
|<big>किम् ?</big> |
||
|<big>तत् किम्?</big> |
|<big>तत् किम्?</big> |
||
|<big>तत् लोकयानम्।</big> |
|<big>तत् लोकयानम्।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 935: | Line 1,046: | ||
|<big>एतत् किम् ?</big> |
|<big>एतत् किम् ?</big> |
||
|<big>एतत् उद्यानम्।</big> |
|<big>एतत् उद्यानम्।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 941: | Line 1,058: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Sasyam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Sasyam new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>किम् ?</big> |
|<big>किम् ?</big> |
||
|<big>तत् किम्?</big> |
|<big>तत् किम्?</big> |
||
|<big>तत् सस्यम्।</big> |
|<big>तत् सस्यम्।</big> |
||
|- |
|- |
||
| |
|||
|<big>व्यजनम्</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|||
|[[File:Vyajanam new.jpeg|left|frameless|200x200px]] |
|||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>व्यजनम्</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|<big>किम् ?</big> |
|<big>किम् ?</big> |
||
|<big>एतत् किम् ?</big> |
|<big>एतत् किम् ?</big> |
||
|<big> |
|<big>एतत् व्यजनम्।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|} |
|} |
||
===<big>(2E) अभ्यासः</big>=== |
|||
===<big>'''अभ्यासः'''</big>=== |
|||
#<big>चित्रानी दॄष्ट्वा उत्तराणि लिखन्तु ---</big> |
|||
====<big>चित्राणि दृष्ट्वा उत्तराणि लिखतु</big>==== |
|||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
| colspan="2" |<big>एषः/एषा /एतत्</big> [[File:Etat.jpeg|center|frameless|130x130px]] |
| colspan="2" |<big>एषः/ एषा / एतत्</big> [[File:Etat.jpeg|center|frameless|130x130px]] |
||
| colspan="2" |<big>सः /सा/तत्</big> [[File:Tat arrow.jpg|center|frameless|195x195px]] |
|||
|<big>सः /सा /तत्</big>[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|189x189px]] |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
|[[File:Mūṣakaḥ new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. एषः कः?</big> |
|[[File:Mūṣakaḥ new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. एषः कः?</big> |
||
Line 968: | Line 1,100: | ||
<big>उ. एषः मूषकः।</big> |
<big>उ. एषः मूषकः।</big> |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|189x189px]] |
||
|[[File:Mārjāraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
|[[File:Mārjāraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
Line 974: | Line 1,106: | ||
<big>उ. सः मार्जारः ।</big> |
<big>उ. सः मार्जारः ।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
|[[File:Gāyakaḥ new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. एषः कः ?</big> |
|[[File:Gāyakaḥ new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. एषः कः ?</big> |
||
Line 979: | Line 1,116: | ||
<big>उ. --- --- ।</big> |
<big>उ. --- --- ।</big> |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|189x189px]] |
||
|[[File:Nartakaḥ 2.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. सः कः ?</big> |
|[[File:Nartakaḥ 2.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. सः कः ?</big> |
||
<big>उ. --- --- ।</big> |
<big>उ. --- --- ।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
|[[File:Mayūraḥ new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. एषः कः?</big> |
|[[File:Mayūraḥ new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. एषः कः?</big> |
||
Line 988: | Line 1,131: | ||
<big>उ. --- --- ।</big> |
<big>उ. --- --- ।</big> |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|189x189px]] |
||
|[[File:Śukaḥ new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. सः कः ?</big> |
|[[File:Śukaḥ new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. सः कः ?</big> |
||
<big>उ. --- --- ।</big> |
<big>उ. --- --- ।</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
|[[File:Hṛdaya new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. एतत् किम् ?</big> |
|[[File:Hṛdaya new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. एतत् किम् ?</big> |
||
Line 997: | Line 1,145: | ||
<big>उ. --- ---?</big> |
<big>उ. --- ---?</big> |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
|[[File:Uttarādhara new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. |
|[[File:Uttarādhara new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. सः कः ?</big> |
||
<big>उ. --- --- ?</big> |
<big>उ. --- --- ?</big> |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
|[[File:Vyajanam new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. एतत् किम् ?</big> |
|[[File:Vyajanam new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. एतत् किम् ?</big> |
||
<big>उ. एतत् व्यजनम्।</big> |
<big>उ. एतत् व्यजनम्।</big> |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
|[[File:Cakra new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. तत् किम् ?</big> |
|[[File:Cakra new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. तत् किम् ?</big> |
||
<big>उ. --- --- ।</big> |
<big>उ. --- --- ।</big> |
||
|} |
|} |
||
====<big>'''एषः / एषा / एतत् ; कः / का / किम्'''</big>==== |
====<big>'''एषः / एषा / एतत् ; कः / का / किम्'''</big>==== |
||
<big> उत्तरानुगुणम् रिक्तस्थानानि पूरयन्तु -</big> |
|||
<big> </big> |
|||
#<big>प्र. ….. ……….? उ. एषा बालिका ।</big> |
|||
<big>उत्तरानुगुणं रिक्तस्थानानि पूरयतु</big> |
|||
#<big>प्र. एषः कः ? उ. ….. गणेशः।</big> |
|||
#<big>प्र. ….. ……….?उ. एषा माला।</big> |
|||
# <big>प्र. ….. ……….?उ. एतत् कमलम्।</big> |
|||
<big>१) प्र. एषा का ? उ. एषा बालिका ।</big> |
|||
#<big>प्र. ….. ……….? उ. एषः बालकः।</big> |
|||
<big>२) प्र. एषः कः ? उ. एषः गणेशः।</big> |
|||
# <big>प्र. ….. ……….? उ. एषा शिक्षिका।</big> |
|||
<big>३) प्र. ….. ……….? उ. एषा माला।</big> |
|||
#<big>प्र. ….. ……….? उ. एषा नर्मदा।</big> |
|||
<big>४) प्र. ….. ……….? उ. एतत् कमलम्।</big> |
|||
# <big>प्र. ….. ……….? उ. एतत् नगरम्।</big> |
|||
<big>५) प्र. ….. ……….? उ. एतत् पुष्पम्।</big> |
|||
<big>६) प्र. ….. ……….? उ. एषः बालकः।</big> |
|||
<big>७) प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।</big> |
|||
<big>८) प्र. ….. ……….? उ. एषा शिक्षिका।</big> |
|||
<big>९) प्र. ….. ……….? उ. एषः वृद्धः ।</big> |
|||
<big>१०) प्र. ….. ……….? उ. एषा नर्मदा।</big> |
|||
<big>११) प्र. ….. ……….? उ. एषः तरुणः।</big> |
|||
<big>१२) प्र. ….. ……….? उ. एतत् नगरम्।</big> |
|||
====<big>'''एषः / एषा / एतत् ; सः / सा / तत् ; कः / का / किम्'''</big>==== |
|||
<big>रिक्तस्थानानि पूरयतु</big> |
|||
<big>१) प्र. एषः ……? उ. रामः ।</big> |
|||
<big>२) प्र. सः ….. ? उ. देवालयः।</big> |
|||
<big>३) प्र. एषा ……….? उ. माला।</big> |
|||
<big>४) प्र. ….. कः ? उ. सः भारवाहकः।</big> |
|||
<big>५) प्र. तत् ……….? उ. नयनम्।</big> |
|||
<big>६) प्र. ….. ……….? उ. सः बालकः।</big> |
|||
<big>७) प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।</big> |
|||
<big>८) प्र. ….. ……….? उ. सा नायिका।</big> |
|||
<big>९) प्र. ….. ……….? उ. सः स्वर्णकारः ।</big> |
|||
<big>१०) प्र. ….. ……….? उ. सा मालती।</big> |
|||
<big>११) प्र. ….. ……….? उ. सः तरुणः।</big> |
|||
<big>१२) प्र. ….. ……….? उ. तत् करवस्त्रम्।</big> |
|||
====<big>'''अधः दत्तानि पदानि पश्यतु। उदाहरणम् अनुसृत्य प्रश्नवाक्यम् उत्तरवाक्यं च लिखतु'''</big>==== |
|||
<big>'''उदाहरणम्'''</big> |
|||
<big>'''प्र'''. एषः कः ?</big> |
|||
<big>'''उ'''. एषः भल्लूकः।</big> |
|||
====<big>रिक्तस्थानानि पूरयन्तु - </big>==== |
|||
<big>'''प्र'''. सा का?</big> |
|||
#<big>प्र. तत् ….. ? उ. ….. देवालयम्।</big> |
|||
#<big>प्र. एषा ……….? उ. ….. माला।</big> |
|||
# <big>प्र. ….. कः ? उ. सः भारवाहकः।</big> |
|||
#<big>प्र. तत् ……….? उ. ….. नयनम्।</big> |
|||
#<big>प्र. ….. ……….? उ. सः ….. बालकः।</big> |
|||
#<big>प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।</big> |
|||
#<big>प्र. ….. ……….? उ. सा नायिका।</big> |
|||
#<big>प्र. ….. ……….? उ. सः स्वर्णकारः ।</big> |
|||
#<big>प्र. ….. ……….? उ. सा मालती।</big> |
|||
# <big>प्र. ….. ……….? उ. सः तरुणः।</big> |
|||
#<big>प्र. ….. ……….? उ. तत् करवस्त्रम्।</big> |
|||
<big>'''उ'''. सा द्विचक्रिका ।</big> |
|||
====<big>पश्यन्तु अपिच प्रश्नवाक्यं उत्तरवाक्यं च लिखन्तु ----</big>==== |
|||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
| colspan="1" rowspan="4" | |
| colspan="1" rowspan="4" |[[File:Etat bālakaḥ.jpg|center|frameless]] |
||
|<big>भल्लूकः</big> |
|<big>भल्लूकः</big> |
||
|<big>देवता</big> |
|<big>देवता</big> |
||
| colspan="1" rowspan="4" | |
| colspan="1" rowspan="4" |[[File:Etat bālikā.jpg|center|frameless]] |
||
|- |
|- |
||
|<big>माला</big> |
|<big>माला</big> |
||
Line 1,066: | Line 1,259: | ||
<big>एषः / एषा / एतत्</big> |
<big>एषः / एषा / एतत्</big> |
||
<big>कः / का / किम्</big> |
<big>कः / का / किम् ?</big> |
||
|<big>युतकम्</big> |
|<big>युतकम्</big> |
||
|<big>गोशाला</big> |
|<big>गोशाला</big> |
||
Line 1,081: | Line 1,274: | ||
| |
| |
||
|- |
|- |
||
| colspan="1" rowspan="4" | |
| colspan="1" rowspan="4" |[[File:Tat bālakaḥ.jpg|center|frameless]] |
||
|<big>द्विचक्रिका</big> |
|<big>द्विचक्रिका</big> |
||
|<big>श्वेतफलकम्</big> |
|<big>श्वेतफलकम्</big> |
||
| colspan="1" rowspan="4" | |
| colspan="1" rowspan="4" |[[File:Tat bālikā.jpg|center|frameless]] |
||
|- |
|- |
||
|<big>हरिणः</big> |
|<big>हरिणः</big> |
||
Line 1,108: | Line 1,301: | ||
|- |
|- |
||
|<big>वानरः</big> |
|<big>वानरः</big> |
||
|<big>वातायनम्</big> |
|<big>वातायनम्</big> |
||
|} |
|} |
||
<big>'''[https://static.miraheze.org/samskritavyakaranamwiki/8/8d/PAGE_4_PDF.pdf एषः / सः, एषा / सा, एतत् / तत् PDF]'''</big> |
|||
<big>उदाहरणम् ---</big> |
|||
<big>'''[https://archive.org/download/spoken-sanskrit-73_202402/004%20-%20Esha%20Eshaa%20Ethath.ppsx एषः / सः, एषा / सा, एतत् / तत् PPT with audio]'''</big> |
|||
<big>प्र. एषः कः ?</big> |
|||
<big>'''[https://archive.org/download/spoken-sanskrit-73_202402/004%20-%20Esha%20Eshaa%20Ethath%20NA.ppsx एषः / सः, एषा / सा, एतत् / तत् PPT without audio]'''</big> |
|||
<big>उ. एषः भल्लूकः।</big> |
|||
'''[[13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/abhyAsAnAM uttarANi|उत्तराणि / Answers (Link to page 49)]]''' |
|||
<big>प्र. सा का?</big> |
|||
<big>उ. सा द्विचक्रिका ।</big> |
|||
'''PAGE 4''' |
|||
<big>Lessons [https://static.miraheze.org/samskritavyakaranamwiki/2/25/2A.pdf 2A] - [https://static.miraheze.org/samskritavyakaranamwiki/1/15/2B.pdf 2B] - [https://static.miraheze.org/samskritavyakaranamwiki/e/ef/2C.pdf 2C] - [https://static.miraheze.org/samskritavyakaranamwiki/d/d3/2D.pdf 2D] -[https://static.miraheze.org/samskritavyakaranamwiki/4/46/2E.pdf 2E] PDF</big> |
Latest revision as of 15:37, 30 July 2024
एषः / सः, एषा / सा, एतत् / तत्
![](http://static.miraheze.org/samskritavyakaranamwiki/thumb/e/e9/Home_13-2023.png/48px-Home_13-2023.png)
एतत् / तत् इति नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः
समीपस्थस्य बोधनाय - एतत् / दूरस्य बोधनाय तत् इत्यनयोः प्रयोगः करणीयः। अधोभागे दत्तानि उदाहरणानि पश्यतु।
एषः - सः इति पुंलिङ्ग-प्रयोगः
एषा, सा इति स्त्रीलिङ्ग-प्रयोगाः
कः ? , का ? , किम् ?
एते प्रश्नवाचकाः कोष्ठके दत्तानि पदानि पठतु स्मरतु च
प्रश्नः | लिङ्गम् | उत्तरम् |
एषः / सः -कः ? | पुंलिङ्गम् | एषः नर्तकः / सः गायकः |
एषा / सा - का ? | स्त्रीलिङ्गम् | एषा वैद्या / सा शिक्षिका |
एतत् / तत् - किम् ? | नपुंसकलिङ्गम् | एतत् भवनम् / तत् मन्दिरम् |
![]() |
एषः | सः | ![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]()
|
एषः कः? एषः नर्तकः । | सः कः? सः गायकः । | ||
![]() |
एषा | सा | ![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
एषा वैद्या । | सा शिक्षिका। | ||
![]() |
एतत् | तत् | ![]() |
![]() एतत् किम् ? एतत् भवनम्। |
![]() |
![]() |
![]() तत् मन्दिरम्। |
एषः/सः / एषा/सा /
एतत्/तत् |
कः/का/किम् ? | प्रश्नः | उत्तरम् | ||
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः चालकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः रजकः। | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः तक्षकः। | |
![]()
|
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः सैनिकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः विदूषकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः न्यायाधीशः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः कुम्भकारः । | |
![]()
|
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः धीवरः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः गोपालकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः हस्तिपकः । | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा गायिका। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा परिचारिका। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा तुला। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा छात्रा। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा नदी। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा समदर्वी। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा घटी। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा द्विचक्रिका। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा कर्तरी। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा छुरिका। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् नेत्रम् । | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् उपनेत्रम् । | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् पर्णम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् पुष्पम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् गृहम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् विमानम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् लोकयानम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् उद्यानम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् सस्यम्। | |
![]()
|
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् व्यजनम्। | |
अभ्यासः
चित्राणि दृष्ट्वा उत्तराणि लिखतु
एषः / एषा / एतत् ; कः / का / किम्
उत्तरानुगुणं रिक्तस्थानानि पूरयतु
१) प्र. एषा का ? उ. एषा बालिका ।
२) प्र. एषः कः ? उ. एषः गणेशः।
३) प्र. ….. ……….? उ. एषा माला।
४) प्र. ….. ……….? उ. एतत् कमलम्।
५) प्र. ….. ……….? उ. एतत् पुष्पम्।
६) प्र. ….. ……….? उ. एषः बालकः।
७) प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।
८) प्र. ….. ……….? उ. एषा शिक्षिका।
९) प्र. ….. ……….? उ. एषः वृद्धः ।
१०) प्र. ….. ……….? उ. एषा नर्मदा।
११) प्र. ….. ……….? उ. एषः तरुणः।
१२) प्र. ….. ……….? उ. एतत् नगरम्।
एषः / एषा / एतत् ; सः / सा / तत् ; कः / का / किम्
रिक्तस्थानानि पूरयतु
१) प्र. एषः ……? उ. रामः ।
२) प्र. सः ….. ? उ. देवालयः।
३) प्र. एषा ……….? उ. माला।
४) प्र. ….. कः ? उ. सः भारवाहकः।
५) प्र. तत् ……….? उ. नयनम्।
६) प्र. ….. ……….? उ. सः बालकः।
७) प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।
८) प्र. ….. ……….? उ. सा नायिका।
९) प्र. ….. ……….? उ. सः स्वर्णकारः ।
१०) प्र. ….. ……….? उ. सा मालती।
११) प्र. ….. ……….? उ. सः तरुणः।
१२) प्र. ….. ……….? उ. तत् करवस्त्रम्।
अधः दत्तानि पदानि पश्यतु। उदाहरणम् अनुसृत्य प्रश्नवाक्यम् उत्तरवाक्यं च लिखतु
उदाहरणम्
प्र. एषः कः ?
उ. एषः भल्लूकः।
प्र. सा का?
उ. सा द्विचक्रिका ।
एषः / सः, एषा / सा, एतत् / तत् PDF
एषः / सः, एषा / सा, एतत् / तत् PPT with audio
एषः / सः, एषा / सा, एतत् / तत् PPT without audio
उत्तराणि / Answers (Link to page 49)
PAGE 4