13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/esha-saH-sA-tat: Difference between revisions
13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/esha-saH-sA-tat
Content deleted Content added
No edit summary |
No edit summary |
||
Line 13:
!'''<big>भवनम्</big>'''
|}[[File:Bhavana.jpeg|268x268px|center|frameless]]
{| class="wikitable"
|+
!<big>'''''एतत्''<nowiki> भवनम् |</nowiki>'''</big>
|
Revision as of 11:17, 10 May 2023
(2A) एतत् / तत् [ समीपस्थस्य बोधनाय - एतत्; दूरस्य तु तत् इति नपुंसकलिंगे प्रयोगः]
![]() |
एतत् | तत् | ![]() | ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
|
(2B) एषः / सः [समीपस्थस्य बोधनाय - एषः; दूरस्य तु सः इति पुंल्लिंगे प्रयोगः]
(2C) एषा / सा [समीपस्थस्य बोधनाय - एषा ; दूरस्य तु सा इति प्रयोगः]
![]() |
एषा | सा | ![]() | ||||
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
| ||||
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
|
![]() |
![]() |
|
(2D) एते प्रश्नवाचकाः
कः ? का ? किम् ?
सम्यक् स्मरन्तु—
प्रश्नः | लिंङ्गम् | उत्तरम् |
एषः / सः -कः ? | पुंलिंङ्गम् | एषः नर्तकः / सः गायकः |
एषा / सा - का ? | स्त्रीलिंङ्गम् | एषा वैद्या / सा शिक्षिका |
एतत् / तत् - किम् ? | नपुंसक लिंङ्गम् | एतत् भवनम् / तत् मन्दिरम् |
![]() |
एषः | सः | ![]() |
नर्तकः![]() |
![]() |
![]() |
गायकः![]()
सः गायकः । |
![]() |
एषा | सा | ![]() |
वैद्याएषा का?
एषा वैद्या । |
![]() |
![]() |
शिक्षिका![]() सा शिक्षिका। |
![]() |
एतत् | तत् | ![]() |
भवनम्![]()
एतत् भवनम्। |
![]() |
![]() |
मन्दिरम्![]() तत् मन्दिरम्। |
एषः/सः /एषा/सा /
एतत्/तत् |
कः/का/किम् ? | प्रश्नः | उत्तरम् | |
चालकः![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः चालकः । |
रजकः![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः रजकः। |
तक्षकः![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः तक्षकः। |
सैनिकः | ![]() |
कः ? | सः कः ? | सः सैनिकः । |
विदूषकः | ![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः विदूषकः । |
न्यायाधीशः | ![]() |
कः ? | सः कः ? | सः न्यायाधीशः । |
कुम्भकारः![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः कुम्भकारः । |
धीवरः | ![]() |
कः ? | सः कः ? | सः धीवरः । |
गोपालकः![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः गोपालकः । |
हस्तिपकः![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः हस्तिपकः । |
गायिका | ![]() |
का ? | एषा का ? | एषा गायिका। |
परिचारिका | ![]() |
का ? | सा का? | सा परिचारिका। |
तुला![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा तुला। |
छात्रा ![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा छात्रा। |
नदी![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा नदी। |
समदर्वी![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा समदर्वी। |
घटी![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा घटी। |
द्विचक्रिका![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा द्वीचक्रिका। |
कर्तरी![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा कर्तरी। |
छुरिका![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा छुरिका। |
नेत्रम्![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् नेत्रम् । |
उपनेत्रम्![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् उपनेत्रम् । |
पर्णम्![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् पर्णम्। |
पुष्पम्![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् पुष्पम्। |
गृहम्![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् गृहम्। |
विमानम्![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् विमानम्। |
लोकयानम् | ![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् लोकयानम्। |
उद्यानम्![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् उद्यानम्। |
सस्यम्![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् सस्यम्। |
व्यजनम् | ![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | तत् व्यजनम्। |
(2E) अभ्यासः
- चित्रानी दॄष्ट्वा उत्तराणि लिखन्तु ---
एषः/एषा /एतत् ![]() |
सः /सा/तत् ![]()
| ||
![]() उ. एषः मूषकः। |
![]() |
![]() |
![]()
उ. सः मार्जारः । |
![]() उ. --- --- । |
![]() |
![]() |
![]() उ. --- --- । |
![]() उ. --- --- । |
![]() |
![]() |
![]() उ. --- --- । |
![]() उ. --- ---? |
![]() |
![]() |
![]() उ. --- --- ? |
![]() उ. एतत् व्यजनम्। |
![]() |
![]() |
![]() उ. --- --- । |
एषः / एषा / एतत् ; कः / का / किम्
उत्तरानुगुणम् रिक्तस्थानानि पूरयन्तु -
- प्र. ….. ……….? उ. एषा बालिका ।
- प्र. एषः कः ? उ. ….. गणेशः।
- प्र. ….. ……….?उ. एषा माला।
- प्र. ….. ……….?उ. एतत् कमलम्।
- प्र. ….. ……….? उ. एतत् पुष्पम्।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः बालकः।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।
- प्र. ….. ……….? उ. एषा शिक्षिका।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः वृध्दः ।
- प्र. ….. ……….? उ. एषा नर्मदा।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः तरुणः।
- प्र. ….. ……….? उ. एतत् नगरम्।
एषः / एषा / एतत् ; सः / सा / तत् ; कः / का / किम्
रिक्तस्थानानि पूरयन्तु -
- प्र. एषः ……? उ. …. रामः ।
- प्र. तत् ….. ? उ. ….. देवालयम्।
- प्र. एषा ……….? उ. ….. माला।
- प्र. ….. कः ? उ. सः भारवाहकः।
- प्र. तत् ……….? उ. ….. नयनम्।
- प्र. ….. ……….? उ. सः ….. बालकः।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।
- प्र. ….. ……….? उ. सा नायिका।
- प्र. ….. ……….? उ. सः स्वर्णकारः ।
- प्र. ….. ……….? उ. सा मालती।
- प्र. ….. ……….? उ. सः तरुणः।
- प्र. ….. ……….? उ. तत् करवस्त्रम्।
पश्यन्तु अपिच प्रश्नवाक्यं उत्तरवाक्यं च लिखन्तु ----
भल्लूकः | देवता | ||
माला | लेखनी | ||
धीवरः | नर्तकः | ||
द्रोणी | दर्वी | ||
प्रश्नः ---
एषः / एषा / एतत् कः / का / किम् |
युतकम् | गोशाला | उत्तरम् ---
एषः / एषा / एतत् |
दाडिमम् | अध्यापिका | ||
द्विचक्रिका | श्वेतफलकम् | ||
हरिणः | सम्मार्जनी | ||
अनुजः | वृक्षः | ||
जलम् | सोपानम् | ||
प्रश्नः ---
सः / सा / तत् कः / का/ किम् |
शाटिका | अध्यापकः | उत्तरम् ---
सः / सा / तत् |
वानरः | वातायनम् |
उदाहरणम् ---
प्र. एषः कः ?
उ. एषः भल्लूकः।
प्र. सा का?
उ. सा द्विचक्रिका ।