13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/esha-saH-sA-tat: Difference between revisions
13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/esha-saH-sA-tat
Content deleted Content added
No edit summary |
No edit summary |
||
Line 7:
|<big>'''''एतत्'''''</big>
|<big>'''''तत्'''''</big>
|[[File:Tat
|-
|
Line 18:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 37:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 56:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 75:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 94:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 113:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 132:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 151:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 170:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 189:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 204:
|<big>'''एषः'''</big>
|<big>'''सः'''</big>
|[[File:Tat
|-
|
Line 215:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 234:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 253:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 272:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 291:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 310:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 329:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 348:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 367:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 382:
|<big>एषा</big>
|<big>सा</big>
|[[File:Tat
|-
|
Line 393:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 412:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 431:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 450:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 469:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 488:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 507:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 526:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 545:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 579:
|<big>'''एषः'''</big>
|<big>'''सः'''</big>
|[[File:Tat
|-
|
Line 590:
|}
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 605:
|<big>एषा</big>
|<big>सा</big>
|[[File:Tat
|-
|<big>एषा का?</big>[[File:Vaidyā.jpg|center|frameless]]<big>एषा वैद्या ।</big>
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 621:
|<big>एतत्</big>
|<big>तत्</big>
|[[File:Tat
|-
|
Line 633:
<big>एतत् भवनम्।</big>
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|
{| class="wikitable"
Line 965:
| colspan="2" |<big>एषः/एषा /एतत्</big> [[File:Etat.jpeg|center|frameless|130x130px]]
|
|
|-
|[[File:Mūṣakaḥ new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. एषः कः?</big>
Line 973 ⟶ 972:
<big>उ. एषः मूषकः।</big>
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|[[File:Mārjāraḥ new.jpeg|center|frameless]]
Line 984 ⟶ 983:
<big>उ. --- --- ।</big>
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|[[File:Nartakaḥ 2.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. सः कः ?</big>
Line 993 ⟶ 992:
<big>उ. --- --- ।</big>
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|[[File:Śukaḥ new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. सः कः ?</big>
Line 1,002 ⟶ 1,001:
<big>उ. --- ---?</big>
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|[[File:Uttarādhara new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. तत् किम् ?</big>
Line 1,011 ⟶ 1,010:
<big>उ. एतत् व्यजनम्।</big>
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]]
|[[File:Tat
|[[File:Cakra new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. तत् किम् ?</big>
|
Revision as of 14:12, 26 May 2023
![](http://static.miraheze.org/samskritavyakaranamwiki/thumb/e/e9/Home_13-2023.png/48px-Home_13-2023.png)
(2A) एतत् / तत् [ समीपस्थस्य बोधनाय - एतत्; दूरस्य तु तत् इति नपुंसकलिंगे प्रयोगः]
(2B) एषः / सः [समीपस्थस्य बोधनाय - एषः; दूरस्य तु सः इति पुंल्लिंगे प्रयोगः]
![]() |
एषः | सः | ![]() | ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
|
(2C) एषा / सा [समीपस्थस्य बोधनाय - एषा ; दूरस्य तु सा इति प्रयोगः]
![]() |
एषा | सा | ![]() | ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
|
(2D) एते प्रश्नवाचकाः
कः ? का ? किम् ?
सम्यक् स्मरन्तु—
प्रश्नः | लिंङ्गम् | उत्तरम् |
एषः / सः -कः ? | पुंलिंङ्गम् | एषः नर्तकः / सः गायकः |
एषा / सा - का ? | स्त्रीलिंङ्गम् | एषा वैद्या / सा शिक्षिका |
एतत् / तत् - किम् ? | नपुंसक लिंङ्गम् | एतत् भवनम् / तत् मन्दिरम् |
![]() |
एषः | सः | ![]() | ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]() |
एषा | सा | ![]() | ||||
एषा का?![]() |
![]() |
![]() |
![]() सा शिक्षिका। | ||||
![]() |
एतत् | तत् | ![]() | ||||
![]() एतत् किम् ? एतत् भवनम्। |
![]() |
![]() |
![]() तत् मन्दिरम्। |
एषः/सः /एषा/सा /
एतत्/तत् |
कः/का/किम् ? | प्रश्नः | उत्तरम् | ||
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः चालकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः रजकः। | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः तक्षकः। | |
|
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः सैनिकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः विदूषकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः न्यायाधीशः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः कुम्भकारः । | |
|
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः धीवरः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः गोपालकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः हस्तिपकः । | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा गायिका। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा परिचारिका। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा तुला। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा छात्रा। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा नदी। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा समदर्वी। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा घटी। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा द्वीचक्रिका। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा कर्तरी। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा छुरिका। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् नेत्रम् । | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् उपनेत्रम् । | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् पर्णम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् पुष्पम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् गृहम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् विमानम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् लोकयानम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् उद्यानम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् सस्यम्। | |
व्यजनम् | ![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | तत् व्यजनम्। |
(2E) अभ्यासः
- चित्रानी दॄष्ट्वा उत्तराणि लिखन्तु ---
एषः/एषा /एतत् ![]() |
![]() |
||
![]() उ. एषः मूषकः। |
![]() |
![]() |
![]() प्र. सः कः ? उ. सः मार्जारः । |
![]() उ. --- --- । |
![]() |
![]() |
![]() उ. --- --- । |
![]() उ. --- --- । |
![]() |
![]() |
![]() उ. --- --- । |
![]() उ. --- ---? |
![]() |
![]() |
![]() उ. --- --- ? |
![]() उ. एतत् व्यजनम्। |
![]() |
![]() |
![]() उ. --- --- । |
एषः / एषा / एतत् ; कः / का / किम्
उत्तरानुगुणम् रिक्तस्थानानि पूरयन्तु -
- प्र. ….. ……….? उ. एषा बालिका ।
- प्र. एषः कः ? उ. ….. गणेशः।
- प्र. ….. ……….?उ. एषा माला।
- प्र. ….. ……….?उ. एतत् कमलम्।
- प्र. ….. ……….? उ. एतत् पुष्पम्।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः बालकः।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।
- प्र. ….. ……….? उ. एषा शिक्षिका।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः वृध्दः ।
- प्र. ….. ……….? उ. एषा नर्मदा।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः तरुणः।
- प्र. ….. ……….? उ. एतत् नगरम्।
एषः / एषा / एतत् ; सः / सा / तत् ; कः / का / किम्
रिक्तस्थानानि पूरयन्तु -
- प्र. एषः ……? उ. …. रामः ।
- प्र. तत् ….. ? उ. ….. देवालयम्।
- प्र. एषा ……….? उ. ….. माला।
- प्र. ….. कः ? उ. सः भारवाहकः।
- प्र. तत् ……….? उ. ….. नयनम्।
- प्र. ….. ……….? उ. सः ….. बालकः।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।
- प्र. ….. ……….? उ. सा नायिका।
- प्र. ….. ……….? उ. सः स्वर्णकारः ।
- प्र. ….. ……….? उ. सा मालती।
- प्र. ….. ……….? उ. सः तरुणः।
- प्र. ….. ……….? उ. तत् करवस्त्रम्।
पश्यन्तु अपि च प्रश्नवाक्यं उत्तरवाक्यं च लिखन्तु ----
![]() |
भल्लूकः | देवता | ![]() |
माला | लेखनी | ||
धीवरः | नर्तकः | ||
द्रोणी | दर्वी | ||
प्रश्नः ---
एषः / एषा / एतत् कः / का / किम् |
युतकम् | गोशाला | उत्तरम् ---
एषः / एषा / एतत् |
दाडिमम् | अध्यापिका | ||
![]() |
द्विचक्रिका | श्वेतफलकम् | ![]() |
हरिणः | सम्मार्जनी | ||
अनुजः | वृक्षः | ||
जलम् | सोपानम् | ||
प्रश्नः ---
सः / सा / तत् कः / का/ किम् |
शाटिका | अध्यापकः | उत्तरम् ---
सः / सा / तत् |
वानरः | वातायनम् |
उदाहरणम् ---
प्र. एषः कः ?
उ. एषः भल्लूकः।
प्र. सा का?
उ. सा द्विचक्रिका ।