13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/esha-saH-sA-tat: Difference between revisions
13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/esha-saH-sA-tat
Content deleted Content added
No edit summary |
No edit summary |
||
Line 685: | Line 685: | ||
!<big>सैनिकः</big> |
!<big>सैनिकः</big> |
||
|} |
|} |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>कः ?</big> |
|<big>कः ?</big> |
||
|<big>सः कः ?</big> |
|<big>सः कः ?</big> |
||
Line 705: | Line 705: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Nyāyādhīśaḥ.jpg|center|frameless]] |
[[File:Nyāyādhīśaḥ.jpg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>कः ?</big> |
|<big>कः ?</big> |
||
|<big>सः कः ?</big> |
|<big>सः कः ?</big> |
||
Line 724: | Line 724: | ||
!<big>धीवरः</big> |
!<big>धीवरः</big> |
||
|} |
|} |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>कः ?</big> |
|<big>कः ?</big> |
||
|<big>सः कः ?</big> |
|<big>सः कः ?</big> |
||
Line 744: | Line 744: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Hastipakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Hastipakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>कः ?</big> |
|<big>कः ?</big> |
||
|<big>सः कः ?</big> |
|<big>सः कः ?</big> |
||
Line 770: | Line 770: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Paricārikā.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Paricārikā.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>का ?</big> |
|<big>का ?</big> |
||
|<big>सा का?</big> |
|<big>सा का?</big> |
||
Line 790: | Line 790: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Chātrā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Chātrā new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>का ?</big> |
|<big>का ?</big> |
||
|<big>सा का?</big> |
|<big>सा का?</big> |
||
Line 810: | Line 810: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Samadarvī new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Samadarvī new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>का ?</big> |
|<big>का ?</big> |
||
|<big>सा का?</big> |
|<big>सा का?</big> |
||
Line 836: | Line 836: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Dvicakrikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Dvicakrikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>का ?</big> |
|<big>का ?</big> |
||
|<big>सा का?</big> |
|<big>सा का?</big> |
||
Line 856: | Line 856: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Churikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Churikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>का ?</big> |
|<big>का ?</big> |
||
|<big>सा का?</big> |
|<big>सा का?</big> |
||
Line 876: | Line 876: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Upanetram new.jpg|center|frameless]] |
[[File:Upanetram new.jpg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
| <big>किम् ?</big> |
| <big>किम् ?</big> |
||
|<big>तत् किम्?</big> |
|<big>तत् किम्?</big> |
||
Line 906: | Line 906: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Gṛham new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Gṛham new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>किम् ?</big> |
|<big>किम् ?</big> |
||
|<big>तत् किम्?</big> |
|<big>तत् किम्?</big> |
||
Line 926: | Line 926: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Lokayanam.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Lokayanam.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>किम् ?</big> |
|<big>किम् ?</big> |
||
|<big>तत् किम्?</big> |
|<big>तत् किम्?</big> |
||
Line 946: | Line 946: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Sasyam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Sasyam new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|109x109px]] |
||
|<big>किम् ?</big> |
|<big>किम् ?</big> |
||
|<big>तत् किम्?</big> |
|<big>तत् किम्?</big> |
Revision as of 11:49, 29 May 2023
![](http://static.miraheze.org/samskritavyakaranamwiki/thumb/e/e9/Home_13-2023.png/48px-Home_13-2023.png)
(2A) एतत् / तत् [ समीपस्थस्य बोधनाय - एतत्; दूरस्य तु तत् इति नपुंसकलिंगे प्रयोगः]
(2B) एषः / सः [समीपस्थस्य बोधनाय - एषः; दूरस्य तु सः इति पुंल्लिंगे प्रयोगः]
![]() |
एषः | सः | ![]() | ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
|
(2C) एषा / सा [समीपस्थस्य बोधनाय - एषा ; दूरस्य तु सा इति प्रयोगः]
![]() |
एषा | सा | ![]() | ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
|
(2D) एते प्रश्नवाचकाः
कः ? का ? किम् ?
सम्यक् स्मरन्तु—
प्रश्नः | लिंङ्गम् | उत्तरम् |
एषः / सः -कः ? | पुंलिंङ्गम् | एषः नर्तकः / सः गायकः |
एषा / सा - का ? | स्त्रीलिंङ्गम् | एषा वैद्या / सा शिक्षिका |
एतत् / तत् - किम् ? | नपुंसक लिंङ्गम् | एतत् भवनम् / तत् मन्दिरम् |
![]() |
एषः | सः | ![]() | ||||
![]()
|
![]() |
![]() |
![]()
| ||||
![]() |
एषा | सा | ![]() | ||||
एषा का?![]() |
![]() |
![]() |
![]() सा शिक्षिका। | ||||
![]() |
एतत् | तत् | ![]() | ||||
![]() एतत् किम् ? एतत् भवनम्। |
![]() |
![]() |
![]() तत् मन्दिरम्। |
एषः/सः /एषा/सा /
एतत्/तत् |
कः/का/किम् ? | प्रश्नः | उत्तरम् | ||
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः चालकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः रजकः। | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः तक्षकः। | |
|
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः सैनिकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः विदूषकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः न्यायाधीशः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः कुम्भकारः । | |
|
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः धीवरः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः गोपालकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः हस्तिपकः । | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा गायिका। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा परिचारिका। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा तुला। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा छात्रा। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा नदी। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा समदर्वी। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा घटी। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा द्वीचक्रिका। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा कर्तरी। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा छुरिका। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् नेत्रम् । | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् उपनेत्रम् । | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् पर्णम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् पुष्पम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् गृहम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् विमानम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् लोकयानम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् उद्यानम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् सस्यम्। | |
व्यजनम् | ![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | तत् व्यजनम्। |
(2E) अभ्यासः
- चित्रानी दॄष्ट्वा उत्तराणि लिखन्तु ---
एषः/एषा /एतत् ![]() |
![]() |
||
![]() उ. एषः मूषकः। |
![]() |
![]() |
![]() प्र. सः कः ? उ. सः मार्जारः । |
![]() उ. --- --- । |
![]() |
![]() |
![]() उ. --- --- । |
![]() उ. --- --- । |
![]() |
![]() |
![]() उ. --- --- । |
![]() उ. --- ---? |
![]() |
![]() |
![]() उ. --- --- ? |
![]() उ. एतत् व्यजनम्। |
![]() |
![]() |
![]() उ. --- --- । |
एषः / एषा / एतत् ; कः / का / किम्
उत्तरानुगुणम् रिक्तस्थानानि पूरयन्तु -
- प्र. ….. ……….? उ. एषा बालिका ।
- प्र. एषः कः ? उ. ….. गणेशः।
- प्र. ….. ……….?उ. एषा माला।
- प्र. ….. ……….?उ. एतत् कमलम्।
- प्र. ….. ……….? उ. एतत् पुष्पम्।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः बालकः।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।
- प्र. ….. ……….? उ. एषा शिक्षिका।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः वृध्दः ।
- प्र. ….. ……….? उ. एषा नर्मदा।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः तरुणः।
- प्र. ….. ……….? उ. एतत् नगरम्।
एषः / एषा / एतत् ; सः / सा / तत् ; कः / का / किम्
रिक्तस्थानानि पूरयन्तु -
- प्र. एषः ……? उ. …. रामः ।
- प्र. तत् ….. ? उ. ….. देवालयम्।
- प्र. एषा ……….? उ. ….. माला।
- प्र. ….. कः ? उ. सः भारवाहकः।
- प्र. तत् ……….? उ. ….. नयनम्।
- प्र. ….. ……….? उ. सः ….. बालकः।
- प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।
- प्र. ….. ……….? उ. सा नायिका।
- प्र. ….. ……….? उ. सः स्वर्णकारः ।
- प्र. ….. ……….? उ. सा मालती।
- प्र. ….. ……….? उ. सः तरुणः।
- प्र. ….. ……….? उ. तत् करवस्त्रम्।
पश्यन्तु अपि च प्रश्नवाक्यं उत्तरवाक्यं च लिखन्तु ----
![]() |
भल्लूकः | देवता | ![]() |
माला | लेखनी | ||
धीवरः | नर्तकः | ||
द्रोणी | दर्वी | ||
प्रश्नः ---
एषः / एषा / एतत् कः / का / किम् |
युतकम् | गोशाला | उत्तरम् ---
एषः / एषा / एतत् |
दाडिमम् | अध्यापिका | ||
![]() |
द्विचक्रिका | श्वेतफलकम् | ![]() |
हरिणः | सम्मार्जनी | ||
अनुजः | वृक्षः | ||
जलम् | सोपानम् | ||
प्रश्नः ---
सः / सा / तत् कः / का/ किम् |
शाटिका | अध्यापकः | उत्तरम् ---
सः / सा / तत् |
वानरः | वातायनम् |
उदाहरणम् ---
प्र. एषः कः ?
उ. एषः भल्लूकः।
प्र. सा का?
उ. सा द्विचक्रिका ।