13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/esha-saH-sA-tat: Difference between revisions
No edit summary |
No edit summary |
||
Line 6: | Line 6: | ||
===<big>'''एतत् / तत् इति नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः'''</big>=== |
===<big>'''एतत् / तत् इति नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः'''</big>=== |
||
====<big>'''समीपस्थस्य बोधनाय - एतत् / तत् |
====<big>'''समीपस्थस्य बोधनाय - एतत् / तत् इत्यनयोः प्रयोगः'''</big> ==== |
||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
|+ |
|+ |
||
Line 23: | Line 23: | ||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|170x170px]] |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|170x170px]] |
||
|[[File:Mandiram_new.jpeg|center|frameless]] |
|||
| |
|||
[[File:Mandiram new.jpeg|frameless]] |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एतत् भवनम् ।'''</big> |
|<big>'''एतत् भवनम् ।'''</big> |
||
Line 73: | Line 72: | ||
[[File:Chatram new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Chatram new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Parṇam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Parṇam new.jpeg|center|frameless]] |
||
Line 90: | Line 89: | ||
[[File:Krīḍanakam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Krīḍanakam new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Pustakam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Pustakam new.jpeg|center|frameless]] |
||
Line 107: | Line 106: | ||
[[File:Netram new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Netram new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Upanetram new.jpg|center|frameless]] |
[[File:Upanetram new.jpg|center|frameless]] |
||
Line 124: | Line 123: | ||
[[File:Dugdham new.jpeg|frameless|left|160x160px]] |
[[File:Dugdham new.jpeg|frameless|left|160x160px]] |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Jalam new.jpeg|frameless|left|160x160px]] |
[[File:Jalam new.jpeg|frameless|left|160x160px]] |
||
Line 141: | Line 140: | ||
[[File:Vimanam new.jpg|center|frameless]] |
[[File:Vimanam new.jpg|center|frameless]] |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Relayanam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Relayanam new.jpeg|center|frameless]] |
||
Line 216: | Line 215: | ||
|- |
|- |
||
|[[File:Cālakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
|[[File:Cālakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः चालकः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Patravāhakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Patravāhakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सः पत्रवाहकः</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषः चालकः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सः पत्रवाहकः'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 239: | Line 232: | ||
| |
| |
||
[[File:Saucikaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Saucikaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः सौचिकः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Kumbhakāraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Kumbhakāraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सः कुम्भकारः</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषः सौचिकः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सः कुम्भकारः'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 262: | Line 249: | ||
| |
| |
||
[[File:Bālakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Bālakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः बालकः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Vṛddhaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Vṛddhaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सः वृद्धः</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषः बालकः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सः वृद्धः'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 285: | Line 266: | ||
| |
| |
||
[[File:Vānaraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Vānaraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
! <big>एषः वानरः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|189x189px]] |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|189x189px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Gajaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Gajaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सः गजः</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषः वानरः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सः गजः'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 307: | Line 282: | ||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>हरिणः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Hariṇaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Hariṇaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः हरिणः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>भल्लूकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Bhallūkaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Bhallūkaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सः भल्लूकः</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषः हरिणः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सः भल्लूकः'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 337: | Line 300: | ||
| |
| |
||
[[File:Mayūraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Mayūraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
! <big>एषः मयूरः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Śukaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Śukaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सः शुकः</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषः मयूरः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सः शुकः'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 360: | Line 317: | ||
| |
| |
||
[[File:Bhikṣukaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Bhikṣukaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः भिक्षुकः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Nṛpaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Nṛpaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सः नृपः</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषः भिक्षुकः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सः नृपः'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 383: | Line 334: | ||
| |
| |
||
[[File:Chātraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Chātraḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः छात्रः</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
[[File:Adhyāpakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Adhyāpakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषः छात्रः'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
|||
|<big>'''सः अध्यापकः'''</big> |
|||
|} |
|} |
||
Line 403: | Line 353: | ||
|<big>'''एषा'''</big>'''''(समीपस्थस्य बोधनाय)''''' |
|<big>'''एषा'''</big>'''''(समीपस्थस्य बोधनाय)''''' |
||
|<big>'''सा'''</big>'''''(दूरस्य बोधनाय)''''' |
|<big>'''सा'''</big>'''''(दूरस्य बोधनाय)''''' |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 411: | Line 361: | ||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>वैद्या</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Vaidyā.jpg|center|frameless]] |
[[File:Vaidyā.jpg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषा वैद्या</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>शिक्षिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Śikṣikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Śikṣikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा शिक्षिका</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषा वैद्या'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सा शिक्षिका'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 440: | Line 378: | ||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>मक्षिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Makṣikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Makṣikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषा मक्षिका</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>पिपीलिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Pipīlikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Pipīlikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा पिपीलिका</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|'''<big>एषा मक्षिका</big>''' |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|'''<big>सा पपीलिका</big>''' |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 469: | Line 395: | ||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>लेखिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Lekhikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Lekhikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषा लेखिका</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>द्विचक्रिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Dvicakrikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Dvicakrikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा द्विचक्रिका</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषा लेखिका'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सा द्विचक्रिका'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 498: | Line 412: | ||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>बालिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Chātrā new.jpeg|center|thumb]] |
[[File:Chātrā new.jpeg|center|thumb]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषा बालिका</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>वृद्धा</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Vṛddhā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Vṛddhā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा वृद्धा</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषा बालिका'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सा वृद्धा'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 527: | Line 429: | ||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>माला</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Mālā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Mālā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषा माला</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>शाटिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Śāṭikā new.jpeg|center|thumb]] |
[[File:Śāṭikā new.jpeg|center|thumb]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा शाटिका</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषा माला'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सा शाटिका'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>लता</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Lāta new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Lāta new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा लता</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>कलिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Kalikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Kalikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
! <big>सा कलिका</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''सा लता'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सा कलिका'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>पत्रिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Patrikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Patrikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषा पत्रिका</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>पुस्तिका</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Pustakam new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Pustakam new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा पुस्तिका</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषा पत्रिका'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सा पुस्तिका'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>पाठशाला</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Pāṭhaśālā.jpg|center|frameless]] |
[[File:Pāṭhaśālā.jpg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषा पाठशाला</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>गोशाला</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Gośālā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Gośālā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा गोशाला</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषा पाठशाला'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सा गोशाला'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सरस्वती</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Sarasvatī1.jpg|left|frameless|200x200px]] |
[[File:Sarasvatī1.jpg|left|frameless|200x200px]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषा सरस्वती</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>पार्वती</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Pārvatī1.jpg|left|frameless|200x200px]] |
[[File:Pārvatī1.jpg|left|frameless|200x200px]] |
||
|- |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|<big>'''एषा सरस्वती'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|<big>'''सा पार्वती'''</big> |
|||
|} |
|} |
||
|} |
|||
===<big>'''एते प्रश्नवाचकाः''' </big>=== |
|||
===<big>'''कः ? , का ? , किम् ?'''</big>=== |
===<big>'''कः ? , का ? , किम् ?'''</big>=== |
||
<big>'''एते प्रश्नवाचकाः''' </big> |
|||
<big>'''कोष्ठके दत्तानि पदानि पठन्तु स्मरन्तु च'''</big> |
|||
<big>सम्यक् स्मरन्तु—</big> |
|||
Line 672: | Line 518: | ||
|<big>'''एषः'''</big> |
|<big>'''एषः'''</big> |
||
|<big>'''सः'''</big> |
|<big>'''सः'''</big> |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 680: | Line 526: | ||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>नर्तकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Nartakaḥ 2.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Nartakaḥ 2.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>एषः कः?</big> <big>एषः नर्तकः ।</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>गायकः</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Gāyakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Gāyakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
! <big>सः कः?</big> <big>सः गायकः ।</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|'''<big>एषः कः?</big> <big>एषः नर्तकः ।</big>''' |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|'''<big>सः कः?</big> <big>सः गायकः ।</big>''' |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 713: | Line 547: | ||
|<big>'''एषा'''</big> |
|<big>'''एषा'''</big> |
||
|<big>'''सा'''</big> |
|<big>'''सा'''</big> |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 725: | Line 559: | ||
| |
| |
||
|- |
|- |
||
|[[File:Vaidyā.jpg|center|frameless]] |
|||
| |
|||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>'''एषा का?'''</big> |
|||
|}[[File:Vaidyā.jpg|center|frameless]] |
|||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>'''एषा वैद्या ।'''</big> |
|||
|} |
|||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>सा का?</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Śikṣikā new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Śikṣikā new.jpeg|center|frameless]] |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>'''सा शिक्षिका।'''</big> |
|||
|} |
|||
|- |
|- |
||
|<big>'''एषा वैद्या ।'''</big> |
|||
| |
| |
||
| |
| |
||
|<big>'''सा शिक्षिका।'''</big> |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 756: | Line 578: | ||
|<big>'''एतत्'''</big> |
|<big>'''एतत्'''</big> |
||
|<big>'''तत्'''</big> |
|<big>'''तत्'''</big> |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
Line 764: | Line 586: | ||
|- |
|- |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>भवनम्</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Bhavana new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Bhavana new.jpeg|center|frameless]] |
||
Line 775: | Line 594: | ||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|189x189px]] |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|189x189px]] |
||
| |
| |
||
{| class="wikitable" |
|||
!<big>मन्दिरम्</big> |
|||
|} |
|||
[[File:Mandiram new.jpeg|center|frameless]]<big>'''तत् किम् ?'''</big> |
[[File:Mandiram new.jpeg|center|frameless]]<big>'''तत् किम् ?'''</big> |
||
Line 812: | Line 628: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Rajakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
[[File:Rajakaḥ new.jpeg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|alt=arm pointing left|center|frameless|150x150px|[[:File:Tat full arm 2.jpg|Tat full arm 2.jpg]]]] |
||
|<big>कः ?</big> |
|<big>कः ?</big> |
||
|<big>सः कः ?</big> |
|<big>सः कः ?</big> |
||
Line 1,130: | Line 946: | ||
|} |
|} |
||
[[File:Upanetram new.jpg|center|frameless]] |
[[File:Upanetram new.jpg|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm 2.jpg|center|frameless|160x160px]] |
||
|<big>किम् ?</big> |
|<big>किम् ?</big> |
||
|<big>तत् किम्?</big> |
|<big>तत् किम्?</big> |
||
Line 1,329: | Line 1,145: | ||
<big>उ. --- ---?</big> |
<big>उ. --- ---?</big> |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
|[[File:Uttarādhara new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. तत् किम् ?</big> |
|[[File:Uttarādhara new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. तत् किम् ?</big> |
||
Line 1,343: | Line 1,159: | ||
<big>उ. एतत् व्यजनम्।</big> |
<big>उ. एतत् व्यजनम्।</big> |
||
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
|[[File:45 Left etat.jpeg|100x100px|center|frameless]] |
||
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless| |
|[[File:Tat full arm.jpeg|center|frameless|160x160px]] |
||
| [[File:Cakra new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. तत् किम् ?</big> |
| [[File:Cakra new.jpeg|center|frameless]]<big>प्र. तत् किम् ?</big> |
||
Revision as of 20:40, 3 July 2023
एषः / सः , एषा / सा , एतत् / तत्
![](http://static.miraheze.org/samskritavyakaranamwiki/thumb/e/e9/Home_13-2023.png/48px-Home_13-2023.png)
एतत् / तत् इति नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः
समीपस्थस्य बोधनाय - एतत् / तत् इत्यनयोः प्रयोगः
एषः - सः इति पुंलिङ्ग-प्रयोगः
एषा, सा इति स्त्रीलिङ्ग-प्रयोगाः
कः ? , का ? , किम् ?
एते प्रश्नवाचकाः
कोष्ठके दत्तानि पदानि पठन्तु स्मरन्तु च
प्रश्नः | लिङ्गम् | उत्तरम् |
एषः / सः -कः ? | पुंलिङ्गम् | एषः नर्तकः / सः गायकः |
एषा / सा - का ? | स्त्रीलिङ्गम् | एषा वैद्या / सा शिक्षिका |
एतत् / तत् - किम् ? | नपुंसकलिङ्गम् | एतत् भवनम् / तत् मन्दिरम् |
![]() |
एषः | सः | ![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]()
|
एषः कः? एषः नर्तकः । | सः कः? सः गायकः । | ||
![]() |
एषा | सा | ![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
एषा वैद्या । | सा शिक्षिका। | ||
![]() |
एतत् | तत् | ![]() |
![]() एतत् किम् ? एतत् भवनम्। |
![]() |
![]() |
![]() तत् मन्दिरम्। |
एषः/सः / एषा/सा /
एतत्/तत् |
कः/का/किम् ? | प्रश्नः | उत्तरम् | ||
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः चालकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः रजकः। | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः तक्षकः। | |
![]()
|
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः सैनिकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः विदूषकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः न्यायाधीशः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः कुम्भकारः । | |
![]()
|
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः धीवरः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | एषः कः ? | एषः गोपालकः । | |
![]() |
![]() |
कः ? | सः कः ? | सः हस्तिपकः । | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा गायिका। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा परिचारिका। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा तुला। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा छात्रा। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा नदी। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा समदर्वी। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा घटी। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा द्विचक्रिका। | |
![]() |
![]() |
का ? | एषा का ? | एषा कर्तरी। | |
![]() |
![]() |
का ? | सा का? | सा छुरिका। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् नेत्रम् । | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् उपनेत्रम् । | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् पर्णम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् पुष्पम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् गृहम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् विमानम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् लोकयानम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् उद्यानम्। | |
![]() |
![]() |
किम् ? | तत् किम्? | तत् सस्यम्। | |
![]()
|
![]() |
किम् ? | एतत् किम् ? | एतत् व्यजनम्। | |
अभ्यासः
चित्राणि दृष्ट्वा उत्तराणि लिखन्तु ---
एषः / एषा / एतत् ; कः / का / किम्
उत्तरानुगुणं रिक्तस्थानानि पूरयन्तु -
१) प्र. ….. ……….? उ. एषा बालिका ।
२) प्र. एषः कः ? उ. ….. गणेशः।
३) प्र. ….. ……….? उ. एषा माला।
४) प्र. ….. ……….? उ. एतत् कमलम्।
५) प्र. ….. ……….? उ. एतत् पुष्पम्।
६) प्र. ….. ……….? उ. एषः बालकः।
७) प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।
८) प्र. ….. ……….? उ. एषा शिक्षिका।
९) प्र. ….. ……….? उ. एषः वृद्धः ।
१०) प्र. ….. ……….? उ. एषा नर्मदा।
११) प्र. ….. ……….? उ. एषः तरुणः।
१२) प्र. ….. ……….? उ. एतत् नगरम्।
एषः / एषा / एतत् ; सः / सा / तत् ; कः / का / किम्
रिक्तस्थानानि पूरयन्तु -
१) प्र. एषः ……? उ. …. रामः ।
२) प्र. तत् ….. ? उ. ….. देवालयम्।
३) प्र. एषा ……….? उ. ….. माला।
४) प्र. ….. कः ? उ. सः भारवाहकः।
५) प्र. तत् ……….? उ. ….. नयनम्।
६) प्र. ….. ……….? उ. सः बालकः।
७) प्र. ….. ……….? उ. एषः शङ्करः ।
८) प्र. ….. ……….? उ. सा नायिका।
९) प्र. ….. ……….? उ. सः स्वर्णकारः ।
१०) प्र. ….. ……….? उ. सा मालती।
११) प्र. ….. ……….? उ. सः तरुणः।
१२) प्र. ….. ……….? उ. तत् करवस्त्रम्।
अधः दत्तानि पदानि पश्यन्तु। उदाहरणम् अनुसृत्य प्रश्नवाक्यम् उत्तरवाक्यं च लिखन्तु ----
उदाहरणम् ---
प्र. एषः कः ?
उ. एषः भल्लूकः।
प्र. सा का?
उ. सा द्विचक्रिका ।