13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/paJcamyarthe-taH: Difference between revisions
13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/paJcamyarthe-taH
Content deleted Content added
No edit summary |
No edit summary |
||
Line 2: | Line 2: | ||
[[File:Home 13-2023.png|48x48px|thumb|'''[[13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons-2023|Home]]''']] |
[[File:Home 13-2023.png|48x48px|thumb|'''[[13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons-2023|Home]]''']] |
||
<big>पञ्चम्यर्थे तः</big> |
<big>पञ्चम्यर्थे तः</big> |
||
24 A पञ्चम्यर्थे तः |
|||
पञ्चम्यर्थे तः इति प्रयोग सरलः-(तस्) इति अव्ययम् अतः सर्वेषु लिङ्गेषु तस्य समानम् रूपम्। |
|||
विद्यलयात् = विध्यालयतः, नद्याः =नदीतः , ग्रन्थात् = ग्रन्थतः एतयोः अर्थभेदः नास्ति। |
|||
१. पञ्चम्यर्थे तः इति प्रयोगः भाषायाम् वर्तते। अनेन अर्थ भेदः नास्ति।अस्य अवगमनार्थम् एतत् पठत अवगच्छत च-। |
|||
१. गङ्गा हिमालयतः प्रवहति। १. पत्राणि वृक्षतः पतन्ति |
|||
२. फलं वृक्षतः पतति २. माता साडिका वस्त्रालयतः क्रीतवति। |
|||
३. मोहनः विद्यालयतः आगच्छति ३. औषथयः पृथिवीतः उत्भवन्ति।। |
|||
४. शब्दः दूरवाणितः भवति ४. युवकाः क्रीडाङ्गणतः आगच्छन्ति। |
|||
५. लोकयानम् चेन्नैनगरतः गच्छति। ५.कपयः वृक्षतः अवरोहन्ति । |
|||
६. श्वासः नासिकातः आगच्छति। ६. वयम् आचार्यतः ज्ञानम् सम्पादयामः। |
|||
७. कमलम् सरोवरतः जायते। ७.कृषकाः नगरतः ग्रामं गच्छन्ति। |
|||
८. हस्ततः कङ्गणम् पतति। ८. नार्याः नदीतः जलम् आनयन्ति। |
|||
९. शीतलता कौमुदीतः प्रवहति। ९. मधुरम् पिपिलिकातः रक्षतु। |
|||
१०. पुरुषः कार्यालयतः गृहम् आगच्छति। १०.सः वित्तकोशतः धनम् आनयति। |
|||
कस्मात् किम् आगतम् इति लिखतु |
|||
अण्डं क्रिमिः कीटः चित्रपतङ्गः |
|||
उत्तरम् चित्वा कस्मात् किम् इति लिखतु |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|ग्रन्धालयतः |
|||
|औष्ण्यम् |
|||
|- |
|||
|दूरवाणितः |
|||
|गन्धः |
|||
|- |
|||
|शीतपेटिकातः |
|||
|वृष्टिः |
|||
|- |
|||
|आतपतः |
|||
|पुस्तकम् |
|||
|- |
|||
|बीजतः |
|||
|चूर्णम् |
|||
|- |
|||
|तण्डुलतः |
|||
|जलम् |
|||
|- |
|||
|रुग्णालयतः |
|||
|क्षीरम् |
|||
|- |
|||
|गन्धवर्तिकातः |
|||
|शब्दः |
|||
|- |
|||
|क्षीरकेन्द्रतः |
|||
|औषथम् |
|||
|- |
|||
|सरोवरतः |
|||
|शैत्ययम् |
|||
|- |
|||
|वित्तकोषतः |
|||
|अङ्गुरः |
|||
|- |
|||
|मेघतः |
|||
|धनम् |
|||
|} |
|||
=== अवधेयम् === |
|||
अवधेयम् |
|||
अशुद्धम् शुद्धम् |
|||
अत्रतः अतः |
|||
तत्रतः ततः |
|||
कुत्रतः कुतः |
|||
उपरितः उपरिष्टात् |
|||
पञ्चम्यर्थे तः इति प्रयोगः पाठस्य अभासः |
|||
{| class="wikitable" |
|||
|ग्रुहम |
|||
|ग्रुहतः |
|||
|- |
|||
|शाला |
|||
|शालतः |
|||
|- |
|||
|नदी |
|||
|नदीतः |
|||
|- |
|||
|बाल |
|||
|बालकतः |
|||
|} |
|||
24 B.पञ्चम्यर्थे तः इति प्रयोगः पाठस्य अभासः |
|||
1.क्षीरकेन्द्रम्, हिमालयम्, वाराणासि, , क्रीडाङ्गणम् , नदी, नगरम्ं, छुरिका, आपणं, पाकशाला, कार्यालयम् ग्रामं, गोशाला, मुखं, यानं, पाञ्चालिका, वृक्षः, ग्रन्धालयः, शाखा, बाष्पस्थाली। |
|||
परिष्टात् कोष्टकात् उचितम् पदम् चित्वा रिक्तस्थानम् | |
|||
{| class="wikitable" |
|||
| १ |
|||
|कुतः धूमः आगच्छति |
|||
|पाकशालातः धूमः आगच्छति। |
|||
|- |
|||
| २ |
|||
|भवति कुतः क्षीरम् क्रीणाति? |
|||
| |
|||
|- |
|||
| ३ |
|||
|बाष्पम् कुतः आगच्छति? |
|||
| |
|||
|- |
|||
|४ |
|||
|यात्रिका कुतः पतति? |
|||
| |
|||
|- |
|||
|५ |
|||
|भवान् कुतः पुस्तकानि स्वीकरोति? |
|||
| |
|||
|- |
|||
|६ |
|||
|गोपालकः कुतः गाम् नयति? |
|||
| |
|||
|- |
|||
|७ |
|||
|फलरसः कुतः श्रवति? |
|||
| |
|||
|- |
|||
|८ |
|||
|खजूरः कुतः क्रीणाति? |
|||
| |
|||
|- |
|||
|९ |
|||
|कृषकः कुतः आगच्छति? |
|||
| |
|||
|- |
|||
|१० |
|||
|कुतः फलानि पतति? |
|||
| |
|||
|- |
|||
|११ |
|||
|बालकः कुतः आगच्छति? |
|||
| |
|||
|- |
|||
|१२ |
|||
|ग्रामीणः कुतः जलम् आनयति? |
|||
| |
|||
|- |
|||
|१३ |
|||
|पुष्पम् कुतः पतितम्? |
|||
| |
|||
|- |
|||
|१४ |
|||
|शब्दः कुतः आगच्छति? |
|||
| |
|||
|- |
|||
|१५ |
|||
|रेल्यानम् कुतः आगच्छति? |
|||
| |
|||
|} |
|||
आ. आवरणान्तर्गतेन शब्देन वाक्यानि पूरयत। |
|||
१. जलम् ------(द्रोणि) उद्गच्चति। |
|||
२. तैलं---------(कूपि) स्रवति। |
|||
३. युवकाः----- (यानम्) कूर्दन्ति। |
|||
४. नदी ------ (गिरि) प्रवहति। |
|||
५. दध्यन्नं ----- (मार्जार) रक्षतु। |
|||
६. नवनीतं -----(दधि) प्राप्नोति। |
|||
७. वयं -----(समुद्रतीरम्) शङ्गम् आनयामः । |
|||
८. सर्वकार:-----(भूक़म्पः) जनान् रक्षति । |
|||
९. मणिः --------(माला) पतति । |
|||
१०. बालः -------(शाला) आगच्छति। |
|||
११. गायकः -----(सभा) बहिरागच्छति । |
|||
१२. सा ---------(विदशराज्यम्) अत्र् आगता । |
|||
१३. अन्नं-------- (स्थालिका) पतति । |
|||
१४. शब्दः ------(घण्टा) भवति । |
|||
१४. शब्दः ------(घण्टा) भवति । |
|||
१५. नूपुरं -------(पादः) पतति। |
|||
१६. धूमः ------(यानम्) भवति। |
|||
१७. कृषकः -----(अजाः) कृषिभूमिं रक्षति । |
|||
१८.वृष्टिः ------(मेघः) पतति। |
|||
१९.दन्तः -------(मुखं) पतति |
|||
२०.सा ---------(कपाटिका) पुस्तकानि स्वीकरोति। |
|||
२१.ध्वनिः ------(आकाशवाणि) भवति। |
|||
२२.बालकः ---- (वर्गः) बहिः तिष्ठति। |
|||
२३.शिशुः -----(शय्या) न उत्तिष्ठति। |
|||
२४.----- (वातनियन्त्रक) शैत्यम् आगच्छति। |
|||
२५.स: ---- (विदेश) आगन्तुम् इच्छति। |
|||
२६. अम्बा---(गृह) भोजनम् आनयति। |
|||
२७. माला-----(नीलगिरि) प्रयाणम् करोति। |
|||
२८. मोनिषा पुस्त्कानि ----(विदेश) आनयति। |
|||
२९. मातुलः वस्त्राणि ----(आपण) क्रीतवान्। |
|||
३०. निझरः -----(पर्वत) प्रवहति। |
|||
उत्तराणि- १. पाकशालातः, २.क्षीरकेन्द्रतः, ३. बाष्पस्थालीतः,४. यानतः, ५. ग्रन्धालयतः,६. गोशालातः, |
|||
७. छुरिकातः ८.आपणतः, ९. नगरतः, १०. वृक्षतः, ११. क्रीडाङ्गणतः, १२.नदीतः, १३.शाखातः, |
|||
१४. मुखतः,१५. वाराणसितः। |