13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons/saha-vinA: Difference between revisions
No edit summary |
No edit summary |
||
Line 1: | Line 1: | ||
{{DISPLAYTITLE:३४. सह - विना}} |
{{DISPLAYTITLE:३४. सह - विना}} |
||
[[File:Home 13-2023.png|48x48px|thumb|'''[[13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons-2023|Home]]''']] |
[[File:Home 13-2023.png|48x48px|thumb|'''[[13---bhAShita-saMskRutam/Introductory-Sanskrit-lessons-2023|Home]]''']] |
||
<big>सह - विना</big> |
|||
== <big>'''सह'''</big> == |
== <big>'''सह'''</big> == |
||
<big>सह इति अव्ययम्। सह meaning with.</big> |
<big>सह इति अव्ययम्। सह meaning with.</big> |
||
<big>अवधेयम् ---</big> |
<big>अवधेयम् ---</big> |
||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
![[File:Saha 1.jpg|frameless|217x217px]] |
![[File:Saha 1.jpg|frameless|217x217px]] |
||
Line 12: | Line 14: | ||
!<big>स : पुत्रेण सह आपणं गच्छति।</big> |
!<big>स : पुत्रेण सह आपणं गच्छति।</big> |
||
|} |
|} |
||
! |
|||
![[File:Saha 3.jpg|frameless|218x218px]] |
![[File:Saha 3.jpg|frameless|218x218px]] |
||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
Line 20: | Line 23: | ||
<big>'''ध्यानेन पठतु , अवगच्छतु ---'''</big> |
<big>'''ध्यानेन पठतु , अवगच्छतु ---'''</big> |
||
<big>राम: रावण: ..............युद्धं कृतवान्।</big> |
<big>१) राम: रावण: ..............युद्धं कृतवान्।</big> |
||
<big>राम: रावणेन सह युद्धं कृतवान्।</big> |
<big>राम: रावणेन सह युद्धं कृतवान्।</big> |
||
<big>लक्ष्मणः । राम: ..........वनं गतवान्।</big> |
<big>२) लक्ष्मणः । राम: ..........वनं गतवान्।</big> |
||
<big>लक्ष्मणेन सह राम: वनं गतवान्।</big> |
<big>लक्ष्मणेन सह राम: वनं गतवान्।</big> |
||
<big>गोपाल: । माधव:.........अभ्यासं करोति।</big> |
<big>३) गोपाल: । माधव:.........अभ्यासं करोति।</big> |
||
<big>गोपालेन सह माधव: अभ्यासं करोति। </big> |
<big>गोपालेन सह माधव: अभ्यासं करोति। </big> |
||
<big>अहं । मित्रम् .......नाटकं पश्यति।</big> |
<big>४) अहं । मित्रम् .......नाटकं पश्यति।</big> |
||
<big>अहं मित्रेण सह नाटकं |
<big>अहं मित्रेण सह नाटकं पश्यामि ।</big> |
||
<big>एषा । सीता .....तिष्ठति।</big> |
<big>५) एषा । सीता .....तिष्ठति।</big> |
||
<big>एषा सीतया सह तिष्ठति।</big> |
<big>एषा सीतया सह तिष्ठति।</big> |
||
<big>सुरेश: । भगिनी ......... सम्भाषणं करोति।</big> |
<big>६) सुरेश: । भगिनी ......... सम्भाषणं करोति।</big> |
||
<big>सुरेश: |
<big>सुरेश: भगिन्या सह सम्भाषणं करोति।</big> |
||
<big>माता । पुत्री .......कार्यं करोति।</big> |
<big>७) माता । पुत्री .......कार्यं करोति।</big> |
||
<big>माता |
<big>माता पुत्रिया सह कार्यं करोति।</big> |
||
<big>अध्यापकः । छात्रा: ........प्रवासार्थं गतवान्।</big> |
<big>८) अध्यापकः । छात्रा: ........प्रवासार्थं गतवान्।</big> |
||
<big> |
<big>अध्यापकः छात्रै: सह प्रवासार्थं गतवान्।</big> |
||
<big>लता । सख्य: ............क्रीडति।</big> |
<big>९) लता । सख्य: ............क्रीडति।</big> |
||
<big>लता |
<big>लता सखीभि: सह क्रीडति।</big> |
||
<big>'''<u>तृतीयाविभक्त्यन्तरूपाणि</u>'''</big> |
|||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
Line 66: | Line 73: | ||
|- |
|- |
||
|<big>सख्या सखीभि:</big> |
|<big>सख्या सखीभि:</big> |
||
|} |
|} |
||
==== <big>'''अभ्यास :'''</big> ==== |
==== <big>'''अभ्यास :'''</big> ==== |
||
⚫ | |||
⚫ | |||
<big>यथा ---</big> |
<big>यथा ---</big> |
||
<big>करोति सह दिनेश: मित्रै: |
<big>१) करोति सह दिनेश: मित्रै: प्रतिदिनम् अभ्यासं।</big> |
||
<big>दिनेश: मित्रै: सह |
<big>दिनेश: मित्रै: सह प्रतिदिनम् अभ्यासं करोति।</big> |
||
<big>आगतवान् सह क: भवता?</big> |
<big>२) आगतवान् सह क: भवता?</big> |
||
<big>कलहं |
<big>३) कलहं सः सह करोति सर्वै:।</big> |
||
<big>आगच्छामि वा अहम् अपि सह भवत्या?</big> |
<big>४) आगच्छामि वा अहम् अपि सह भवत्या?</big> |
||
<big>युद्धं सैनिक: सह करोति शत्रुभि:।</big> |
<big>५) युद्धं सैनिक: सह करोति शत्रुभि:।</big> |
||
<big>करोति वैद्य: सह रोगिभि: सम्भाषणं।</big> |
<big>६) करोति वैद्य: सह रोगिभि: सम्भाषणं।</big> |
||
<big>ललिता सह कृतवती |
<big>७) ललिता सह कृतवती चर्चाम् अध्यापिकाभि:।</big> |
||
<big>'''२) सह उपयुज्य वाक्यानि रचयतु ---'''</big> |
|||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
! |
! |
||
Line 168: | Line 177: | ||
== '''<big>विना</big>''' == |
== '''<big>विना</big>''' == |
||
<big>विना इति अव्ययम् । विना means without.</big> |
<big>विना इति अव्ययम् । विना means without.</big> |
||
Line 179: | Line 190: | ||
|वाहनं (तैलं) तैलेन विना न चलति। |
|वाहनं (तैलं) तैलेन विना न चलति। |
||
|} |
|} |
||
|- |
|||
| |
|||
| |
|||
|- |
|- |
||
|चित्रम् |
|चित्रम् |
||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
|माता(पुत्रः) पुत्रेण विना भोजनं न |
|माता (पुत्रः) पुत्रेण विना भोजनं न करोति । |
||
|} |
|} |
||
|चित्रम् |
|चित्रम् |
||
{| class="wikitable" |
{| class="wikitable" |
||
|मानवः (वृक्षः) |
|मानवः (वृक्षः) वृक्षेण विना न जीवति । |
||
|} |
|} |
||
|} |
|} |
||
<big> |
<big>'''<u>विशेषसूचना</u>'''</big> |
||
<big>जलं विना |
<big>जलं विना मीनः न जीवति । अयं प्रयोगः अपि शुद्धः एव ।</big> |
||
=== <big>उदाहरणं दृष्ट्वा |
=== <big>उदाहरणं दृष्ट्वा अन्यवाक्यानि लिखतु</big> === |
||
<big>(धनम्) ......... जीवनं कठिनम्। —→ धनेन विना जीवनं कठिनम् ।</big> |
<big>१) (धनम्) ......... जीवनं कठिनम्। —→ धनेन विना जीवनं कठिनम् ।</big> |
||
<big>(इन्धनम्) ........ वाहनं न चलति। —→ ----------------------------- ।</big> |
<big>२) (इन्धनम्) ........ वाहनं न चलति। —→ ----------------------------- ।</big> |
||
<big>(पुस्तकम्) ........ अहं विद्यालयं न गच्छति। —→ ----------------------------- ।</big> |
<big>३) (पुस्तकम्) ........ अहं विद्यालयं न गच्छति। —→ ----------------------------- ।</big> |
||
<big>(अभ्यासः)</big> <big>........ शास्त्रं नश्यति।</big> <big>—→ ----------------------------- ।</big> |
<big>४) (अभ्यासः)</big> <big>........ शास्त्रं नश्यति।</big> <big>—→ ----------------------------- ।</big> |
||
<big>(गृहिणी)</big> <big>........ गृहं |
<big>५) (गृहिणी)</big> <big>........ गृहं निरर्थकं भवति । —→ ----------------------------- ।</big> |
||
<big>(पठनम्) ........ शास्त्राभ्यासः न भवति। —→ ----------------------------- ।</big> |
<big>६) (पठनम्) ........ शास्त्राभ्यासः न भवति। —→ ----------------------------- ।</big> |
||
<big> |
<big>७) (व्यायामम्) ........ स्वास्थ्यं न भवति । —→ ----------------------------- ।</big> |
||
<big>(दण्डः ) ........ |
<big>८) (दण्डः ) ........ वृद्धः न चलति । —→ ----------------------------- ।</big> |
||
'''PAGE 34''' |
'''PAGE 34''' |
Revision as of 11:17, 14 July 2023
![](http://static.miraheze.org/samskritavyakaranamwiki/thumb/e/e9/Home_13-2023.png/48px-Home_13-2023.png)
सह
सह इति अव्ययम्। सह meaning with.
अवधेयम् ---
![]()
|
![]()
|
---|
ध्यानेन पठतु , अवगच्छतु ---
१) राम: रावण: ..............युद्धं कृतवान्।
राम: रावणेन सह युद्धं कृतवान्।
२) लक्ष्मणः । राम: ..........वनं गतवान्।
लक्ष्मणेन सह राम: वनं गतवान्।
३) गोपाल: । माधव:.........अभ्यासं करोति।
गोपालेन सह माधव: अभ्यासं करोति।
४) अहं । मित्रम् .......नाटकं पश्यति।
अहं मित्रेण सह नाटकं पश्यामि ।
५) एषा । सीता .....तिष्ठति।
एषा सीतया सह तिष्ठति।
६) सुरेश: । भगिनी ......... सम्भाषणं करोति।
सुरेश: भगिन्या सह सम्भाषणं करोति।
७) माता । पुत्री .......कार्यं करोति।
माता पुत्रिया सह कार्यं करोति।
८) अध्यापकः । छात्रा: ........प्रवासार्थं गतवान्।
अध्यापकः छात्रै: सह प्रवासार्थं गतवान्।
९) लता । सख्य: ............क्रीडति।
लता सखीभि: सह क्रीडति।
तृतीयाविभक्त्यन्तरूपाणि
एक वचनम् बहु वचनम् |
छात्रेण छात्रै: |
मित्रेण मित्रै: |
बालिकया बालिकाभि: |
सख्या सखीभि: |
अभ्यास :
१) एतेषु वाक्येषु पदानि अव्यवस्थितानि सन्ति । तानि व्यवस्थितानि लिखतु।
यथा ---
१) करोति सह दिनेश: मित्रै: प्रतिदिनम् अभ्यासं।
दिनेश: मित्रै: सह प्रतिदिनम् अभ्यासं करोति।
२) आगतवान् सह क: भवता?
३) कलहं सः सह करोति सर्वै:।
४) आगच्छामि वा अहम् अपि सह भवत्या?
५) युद्धं सैनिक: सह करोति शत्रुभि:।
६) करोति वैद्य: सह रोगिभि: सम्भाषणं।
७) ललिता सह कृतवती चर्चाम् अध्यापिकाभि:।
२) सह उपयुज्य वाक्यानि रचयतु ---
सह | सह उपयुज्य वाक्यम् | |||
---|---|---|---|---|
राजेशः | मनीषः | सह | पठति | राजेशः मनीषेण सह पठति |
अभिषेकः | प्रकाशः | सह | लिखति | |
भगिनी | अनुजः | सह | नृत्यति | |
पिता | पुत्री | सह | क्रिडति | |
पुत्रः | जननी | सह | गच्छति | |
माला | सीता | सह | खादति | |
रामः | पिता | सह | धावति | |
शिशुः | माता | सह | हसति | |
कृष्णः | राधा | सह | विहरति | |
अनुराधा | मातुलः | सह | आपणं गच्छति | |
छात्रः | अध्यापिका | सह | वार्तालापं करोति |
विना
विना इति अव्ययम् । विना means without.
चित्रम्
|
चित्रम्
| ||
---|---|---|---|
चित्रम्
|
चित्रम्
|
विशेषसूचना
जलं विना मीनः न जीवति । अयं प्रयोगः अपि शुद्धः एव ।
उदाहरणं दृष्ट्वा अन्यवाक्यानि लिखतु
१) (धनम्) ......... जीवनं कठिनम्। —→ धनेन विना जीवनं कठिनम् ।
२) (इन्धनम्) ........ वाहनं न चलति। —→ ----------------------------- ।
३) (पुस्तकम्) ........ अहं विद्यालयं न गच्छति। —→ ----------------------------- ।
४) (अभ्यासः) ........ शास्त्रं नश्यति। —→ ----------------------------- ।
५) (गृहिणी) ........ गृहं निरर्थकं भवति । —→ ----------------------------- ।
६) (पठनम्) ........ शास्त्राभ्यासः न भवति। —→ ----------------------------- ।
७) (व्यायामम्) ........ स्वास्थ्यं न भवति । —→ ----------------------------- ।
८) (दण्डः ) ........ वृद्धः न चलति । —→ ----------------------------- ।
PAGE 34